Soru:
Lozan Barış Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda bağımsızlığını tescil eden ve Türkiye Cumhuriyeti'nin tapu senedi niteliğinde olan önemli bir belgedir. Bu antlaşma ile birçok önemli sorun çözüme kavuşturulmuş ve Türkiye'nin egemenliği pekiştirilmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, Lozan Antlaşması ile Türkiye'nin elde ettiği kazanımlardan biri değildir?
A) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması.
B) Azınlıkların Türk vatandaşı kabul edilmesi.
C) Boğazlar üzerinde tam egemenliğin sağlanması.
D) Savaş tazminatı olarak Karaağaç'ın Türkiye'ye verilmesi.
Doğru Cevap: C
✍️ Çözüm:Lozan Barış Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda bağımsızlığını onaylayan ve Kurtuluş Savaşı'nın siyasi zaferini taçlandıran önemli bir antlaşmadır. Bu antlaşma ile birçok kritik sorun çözüme kavuşturularak Türkiye'nin egemenlik hakları güvence altına alınmıştır.
- A) Kapitülasyonların tamamen kaldırılması: Lozan Antlaşması'nın en önemli kazanımlarından biri kapitülasyonların (ekonomik, hukuki ve mali ayrıcalıklar) kesin olarak kaldırılmasıdır. Bu durum, Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığının önemli bir adımı olmuştur. Dolayısıyla bu bir kazanımdır.
- B) Azınlıkların Türk vatandaşı kabul edilmesi: Lozan'da azınlıklar sorunu çözülmüş, azınlıkların Türk vatandaşı sayılması ve diğer vatandaşlarla eşit haklara sahip olması kabul edilmiştir. Bu, ülke içindeki birlik ve beraberliği pekiştiren bir kazanımdır.
- C) Boğazlar üzerinde tam egemenliğin sağlanması: Lozan Antlaşması'nda Boğazlar konusu tartışılmış, ancak tam egemenlik sağlanamamıştır. Boğazlar Komisyonu kurulmuş ve komisyonun uluslararası bir yapıya sahip olması nedeniyle Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenliği sınırlı kalmıştır. Boğazlar üzerindeki tam egemenlik, ancak $1936$ yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile sağlanabilmiştir. Bu nedenle, Lozan'da tam egemenlik sağlanması bir kazanım değildir; aksine, sonradan çözülmesi gereken bir sorun olarak kalmıştır.
- D) Savaş tazminatı olarak Karaağaç'ın Türkiye'ye verilmesi: Yunanistan'ın Batı Anadolu'da verdiği zararlar nedeniyle savaş tazminatı olarak Karaağaç ve çevresi Türkiye'ye bırakılmıştır. Bu da Lozan Antlaşması ile elde edilen somut bir kazanımdır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, Boğazlar üzerinde tam egemenliğin sağlanması Lozan Antlaşması'nın kazanımlarından biri değildir. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.
