Soru:
Orta Çağ'da Avrupa'da yaygın olan feodal yönetim ve askeri yapının, aynı dönemdeki Bizans İmparatorluğu'nun yönetim ve askeri yapısından temel farkları bulunmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi, bu iki yapının karşılaştırılmasında Bizans İmparatorluğu'na ait bir özellik olarak gösterilemez?
A) Merkeziyetçi bir imparatorluk yapısına sahip olması
B) Daimi ve profesyonel bir ordu bulundurması
C) Themalar adı verilen askeri-idari birimlere ayrılması
D) Askeri gücün büyük ölçüde senyörlerin kişisel ordularına dayanması
E) Hukukun üstünlüğüne dayalı, bürokratik bir yönetim anlayışına sahip olması
Doğru Cevap: D
✍️ Çözüm:Orta Çağ'da, Batı Avrupa'da feodalizm hakimken, Bizans İmparatorluğu farklı bir yönetim ve askeri yapıya sahipti. Bu iki yapının karşılaştırılması, Orta Çağ devletlerinin çeşitliliğini anlamak için önemlidir.
- A) Merkeziyetçi bir imparatorluk yapısına sahip olması: Bizans İmparatorluğu, imparatorun mutlak yetkileriyle yönetilen, güçlü bir merkezi otoriteye sahip bir devletti. Feodal Avrupa'da ise kralların yetkileri sınırlıydı ve güç, toprak sahibi senyörler arasında paylaştırılmıştı. Bu nedenle A seçeneği Bizans'a ait bir özelliktir.
- B) Daimi ve profesyonel bir ordu bulundurması: Bizans'ın düzenli, profesyonel ve maaşlı askerlerden oluşan daimi bir ordusu vardı. Bu ordu, merkezi devletin kontrolündeydi. Feodal ordular ise genellikle feodal yükümlülükler gereği toplanan ve savaş zamanı bir araya gelen şövalyelerden ve onların vassallarından oluşurdu. Bu nedenle B seçeneği Bizans'a ait bir özelliktir.
- C) Themalar adı verilen askeri-idari birimlere ayrılması: Bizans İmparatorluğu, topraklarını themalar adı verilen askeri ve idari birimlere ayırmıştı. Bu sistemde, themaların başında bulunan strategoi hem sivil hem askeri yetkilere sahipti ve doğrudan merkezi otoriteye bağlıydı. Bu sistem, hem savunmayı güçlendiriyor hem de yönetimi kolaylaştırıyordu. Bu nedenle C seçeneği Bizans'a ait bir özelliktir.
- D) Askeri gücün büyük ölçüde senyörlerin kişisel ordularına dayanması: Bu özellik, feodal Avrupa'ya özgüdür. Feodal sistemde, krallar doğrudan büyük ve daimi bir orduya sahip değildi; askeri güç, toprak sahibi senyörlerin (dükler, kontlar, baronlar) kendi vassalları ve şövalyelerinden oluşan ordularına dayanıyordu. Bu durum Bizans İmparatorluğu'nun merkezi ve profesyonel ordu yapısıyla çelişir. Dolayısıyla bu seçenek Bizans'a ait bir özellik olarak gösterilemez.
- E) Hukukun üstünlüğüne dayalı, bürokratik bir yönetim anlayışına sahip olması: Bizans, Roma hukuk geleneğini sürdüren, güçlü bir bürokrasiye ve yazılı hukuk kurallarına dayalı bir yönetim anlayışına sahipti. Bu durum, devlet işlerinin belirli kurallar ve hiyerarşiler içinde yürütülmesini sağlıyordu. Feodal Avrupa'da ise hukuk ve yönetim daha çok geleneklere ve yerel güç odaklarına bağlıydı. Bu nedenle E seçeneği Bizans'a ait bir özelliktir.
Bu sebeplerle, D seçeneği Bizans İmparatorluğu'na ait bir özellik olarak gösterilemez.
