11. sınıf tarih 2. dönem 2. yazılı Çözümlü örnek Sorular cevapları

• I. Merkezi otoritenin zayıflaması ve ayanların bölgelerinde güçlenmesi.
• II. Fransız İhtilali'nin etkisiyle azınlıklar arasında milliyetçilik akımlarının yayılması.
• III. Yeniçeri Ocağı'nın bozulması ve ıslahat hareketlerine karşı çıkması.

Bu soru, 18. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti'nin karşılaştığı iç tehditlerin genel sonuçlarını ve "Denge Stratejisi"ne neden ihtiyaç duyulduğunu anlamaya yöneliktir.

Öncüllerde verilen gelişmeler şunlardır:

• I. Merkezi otoritenin zayıflaması ve ayanların bölgelerinde güçlenmesi: Bu durum, devletin taşradaki kontrolünü kaybetmesine, vergi toplama ve asker temin etme gibi temel devlet fonksiyonlarının aksamasına yol açmıştır. Ayanlar, kendi bölgelerinde yarı bağımsız bir güç haline gelmiş ve merkezi yönetime karşı zaman zaman direniş göstermişlerdir. Bu durum, devletin iç bütünlüğünü zayıflatmıştır.
• II. Fransız İhtilali'nin etkisiyle azınlıklar arasında milliyetçilik akımlarının yayılması: Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik fikirleri, Osmanlı Devleti gibi çok uluslu imparatorluklar için büyük bir tehdit olmuştur. Balkanlardaki Hristiyan azınlıklar başta olmak üzere, farklı milletler kendi bağımsız devletlerini kurma arayışına girmiş, bu da isyanlara ve toprak kayıplarına neden olmuştur. Avrupa devletleri de bu milliyetçi hareketleri kendi çıkarları doğrultusunda desteklemiş ve Osmanlı'nın iç işlerine müdahale etmiştir.
• III. Yeniçeri Ocağı'nın bozulması ve ıslahat hareketlerine karşı çıkması: Osmanlı ordusunun temelini oluşturan Yeniçeri Ocağı, 17. yüzyıldan itibaren disiplinsizleşmiş, askeri niteliğini kaybetmiş ve devlet içinde çıkar grupları haline gelmiştir. Yapılmak istenen ıslahatlara (yeniliklere) karşı çıkarak birçok padişahın tahttan indirilmesine veya öldürülmesine neden olmuşlardır. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin askeri gücünü zayıflatmış ve modernleşmesinin önündeki en büyük engellerden biri olmuştur.

Şimdi şıkları değerlendirelim:

A) Osmanlı Devleti'nin Avrupa karşısında askeri üstünlüğünü yeniden kazanması: Tam tersine, bu gelişmeler askeri gücün zayıflamasına ve Avrupa karşısında üstünlüğün kaybedilmesine neden olmuştur.

B) Devletin denge siyaseti izlemesine gerek kalmaması: Bu iç tehditler, Osmanlı'yı dış güçler karşısında zayıf düşürmüş ve siyasi varlığını sürdürebilmek için Avrupa devletlerinin birbirleriyle olan rekabetinden faydalanarak "denge siyaseti" izlemeye mecbur bırakmıştır.

C) Toprak kayıplarının hızlanması ve Avrupa devletlerinin iç işlerine müdahalesine zemin hazırlanması: Öncüllerde belirtilen tüm iç gelişmeler (merkezi otoritenin zayıflaması, milliyetçi isyanlar, askeri bozulma) Osmanlı Devleti'ni zayıflatmış, isyanların bastırılamamasına ve dolayısıyla toprak kayıplarına yol açmıştır. Ayrıca, Avrupa devletleri, Osmanlı'nın içindeki azınlıkları ve zayıflığı bahane ederek Osmanlı'nın iç işlerine sıkça müdahale etmiştir. Bu şık, verilen gelişmelerin ortak ve en önemli sonucudur.

D) Ekonomik bağımsızlığın tamamen sağlanması: Bu dönemde Osmanlı ekonomisi, kapitülasyonlar ve Sanayi İnkılabı'nın etkisiyle Avrupa'ya bağımlı hale gelmiş, ekonomik bağımsızlık büyük ölçüde kaybedilmiştir.

E) Yönetimde mutlakiyetçi sistemin daha da güçlenmesi: Merkezi otoritenin zayıflaması, ayanların güçlenmesi ve Yeniçerilerin padişahlar üzerindeki etkisi, mutlakiyetçi sistemi zayıflatmış, padişahın tek başına karar alma gücünü kısıtlamıştır.

Bu bağlamda, verilen iç tehditlerin ortak ve en belirgin sonucu, Osmanlı Devleti'nin gücünü kaybetmesi, toprak kayıpları yaşaması ve Avrupa devletlerinin Osmanlı iç işlerine daha fazla müdahale etmesine olanak sağlamasıdır.