? 10. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 2. Yazılı: 6. Senaryo MEB Soruları
? Hücre Bölünmesi: Mitoz ve Mayoz
Hücre bölünmesi, canlıların büyümesi, gelişmesi ve üremesi için temel bir süreçtir. İki ana türü vardır: mitoz ve mayoz.
- ? Mitoz: Vücut hücrelerinde (somatik hücreler) gerçekleşir. Amacı, hücre sayısını artırarak büyüme ve onarımı sağlamaktır. Sonucunda, genetik olarak aynı iki yeni hücre oluşur.
- ? Mayoz: Üreme hücrelerinde (gametler) gerçekleşir. Amacı, kromozom sayısını yarıya indirerek döllenme sırasında türün kromozom sayısının sabit kalmasını sağlamaktır. Sonucunda, genetik olarak farklı dört yeni hücre oluşur.
Önemli Terimler:
- ? Kromozom: DNA'nın paketlenmiş halidir.
- ? Kromatin: DNA ve proteinlerden oluşan karışımdır.
- ? Sentrozom: Hücre bölünmesinde iğ ipliklerini oluşturur.
? Kalıtım: Genetik İlkeler
Kalıtım, genetik özelliklerin ebeveynlerden yavrulara aktarılmasıdır. Bu süreç, Gregor Mendel'in çalışmalarıyla anlaşılmıştır.
- ? Gen: Bir özelliği belirleyen DNA parçasıdır.
- ? Alel: Bir genin farklı varyasyonlarıdır. Örneğin, göz rengi geni için mavi veya kahverengi aleller olabilir.
- ? Genotip: Bir bireyin genetik yapısıdır.
- ? Fenotip: Bir bireyin gözlemlenebilir özellikleridir. Genotip ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle oluşur.
- ☘️ Baskın Alel: Fenotipte etkisini her zaman gösteren aleldir.
- ? Çekinik Alel: Fenotipte etkisini sadece homozigot durumda gösteren aleldir.
? Canlıların Sınıflandırılması: Biyolojik Çeşitlilik
Canlıların sınıflandırılması, biyolojik çeşitliliği anlamamızı kolaylaştırır. Canlılar, benzer özelliklerine göre gruplandırılır.
- ? Âlem: En geniş sınıflandırma birimidir. (Örnek: Hayvanlar âlemi, Bitkiler âlemi)
- ? Şube: Âlemden sonra gelir.
- ? Sınıf: Şubeden sonra gelir.
- ? Takım: Sınıftan sonra gelir.
- ? Aile: Takımdan sonra gelir.
- ? Cins: Aileden sonra gelir.
- ? Tür: En küçük sınıflandırma birimidir. Ortak atadan gelen ve çiftleşebilen bireylerden oluşur.
İkili Adlandırma: Her türün kendine özgü iki isimli bir adı vardır. İlk isim cinsi, ikinci isim türü belirtir. (Örnek: Homo sapiens)
