Bir metnin konusu, o metnin "ne hakkında olduğu" sorusunun cevabıdır. Konu, metinde bahsedilen temel olay, fikir veya durumdur. Konuyu bulmak için metni okurken şu soruları sorabiliriz:
Örneğin, bir metin kedilerin yaşamı hakkındaysa, metnin konusu "kediler"dir. Eğer metin, bir çocuğun okulda yaşadığı maceraları anlatıyorsa, metnin konusu "okul maceraları"dır.
Metnin ana fikri ise, metnin bize "ne anlatmak istediği" veya "vermek istediği mesaj"dır. Ana fikir, metnin en önemli düşüncesidir. Metni okuduktan sonra kendimize şu soruyu sorarız:
Örneğin, bir metin arkadaşlığın önemini anlatıyorsa, ana fikir "arkadaşlık önemlidir" olabilir. Eğer metin, doğayı korumanın gerekliliğini anlatıyorsa, ana fikir "doğayı korumalıyız" olabilir.
Konuyu yazarken kısa ve net olmalıyız. Genellikle birkaç kelimeyle veya kısa bir cümleyle konuyu ifade edebiliriz. Örneğin:
Ana fikri yazarken metnin bize vermek istediği mesajı açıkça belirtmeliyiz. Ana fikir genellikle bir cümleyle ifade edilir. Örneğin:
Metin: "Ayşe, her sabah erkenden kalkar, kahvaltısını yapar ve okula giderdi. Okulda derslerine çok çalışır, öğretmenlerini dikkatle dinlerdi. Teneffüslerde arkadaşlarıyla oyunlar oynar, onlara yardım ederdi. Ayşe, çalışkanlığı ve yardımseverliği sayesinde herkes tarafından sevilirdi."
Metin: "Ormanda yaşayan hayvanlar, susuzluktan çok zor durumdaydılar. Nehirler kurumuş, göller azalmıştı. Tavşan, tilki, ayı ve diğer hayvanlar bir araya gelerek bir çözüm bulmaya karar verdiler. Birlikte çalışarak yeni bir su kaynağı buldular ve susuzluktan kurtuldular."
