🚀 Düzgün Değişen Doğrusal Hareket Nedir?
Düzgün değişen doğrusal hareket, bir cismin
doğrusal bir yol boyunca
sabit ivmeyle hareket etmesidir. Yani, cismin hızı her saniye aynı miktarda artar veya azalır. Bu hareket türü, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bir durumdur. Örneğin, yavaşlayan bir araba veya serbest düşmeye bırakılan bir top düzgün değişen doğrusal hareket yapar.
🚗 Düzgün Değişen Doğrusal Hareketin Özellikleri
⏱️ İvme
- 🍎 Sabit İvme: Düzgün değişen doğrusal harekette ivme sabittir. İvme, hızdaki değişim oranıdır ve zamanla değişmez.
📍 Konum
- 🍎 Konumun Değişimi: Konum, zamanın karesiyle orantılı olarak değişir. Yani, cismin aldığı yol zamanla artar, ancak artış miktarı da zamanla artar.
🚀 Hız
- 🍎 Hızın Değişimi: Hız, zamanla doğrusal olarak değişir. İvme pozitifse hız artar, negatifse hız azalır.
📝 Formüllerle Düzgün Değişen Doğrusal Hareket
Düzgün değişen doğrusal hareketi daha iyi anlamak için bazı temel formülleri inceleyelim:
*
Son Hız ($v_s$): Bir cismin belirli bir süre sonraki hızını bulmak için kullanılır.
$v_s = v_0 + at$
Burada:
* $v_0$ : İlk hız
* $a$ : İvme
* $t$ : Zaman
*
Konum ($x$): Bir cismin belirli bir süre sonraki konumunu bulmak için kullanılır.
$x = x_0 + v_0t + \frac{1}{2}at^2$
Burada:
* $x_0$ : İlk konum
* $v_0$ : İlk hız
* $a$ : İvme
* $t$ : Zaman
*
Zamansız Hız Formülü: Zamanı bilmediğimiz durumlarda hızı ve konumu ilişkilendirmek için kullanılır.
$v_s^2 = v_0^2 + 2a(x - x_0)$
Burada:
* $v_s$ : Son hız
* $v_0$ : İlk hız
* $a$ : İvme
* $x$ : Son konum
* $x_0$ : İlk konum
📌 Önemli Notlar
* İvme
pozitif ise, cisim
hızlanıyor demektir.
* İvme
negatif ise, cisim
yavaşlıyor demektir.
*
Serbest düşme hareketi, ivmenin yerçekimi ivmesi (yaklaşık $9.8 m/s^2$) olduğu özel bir düzgün değişen doğrusal harekettir.
💡 Örnek Soru
İlk hızı $5 m/s$ olan bir araba, $2 m/s^2$ ivmeyle hızlanıyor. 4 saniye sonraki hızı ne olur?
Çözüm:
$v_s = v_0 + at$
$v_s = 5 + (2)(4)$
$v_s = 5 + 8 = 13 m/s$
Arabanın 4 saniye sonraki hızı $13 m/s$ olur.
