💡 2026 TYT Fiziğe Hazırlık: Seri ve Paralel Bağlı Devrelerde Ohm Yasası
Ohm Yasası, elektrik devrelerini anlamak için temel bir araçtır. Bu yasa, bir devredeki
gerilim ($V$),
akım ($I$) ve
direnç ($R$) arasındaki ilişkiyi açıklar. 2026 TYT Fizik sınavında başarılı olmak için bu konuyu iyi anlamak önemlidir.
🔌 Ohm Yasası Nedir?
Ohm Yasası'na göre, bir iletken üzerindeki gerilim, iletkenden geçen akımla doğru orantılıdır. Bu ilişki matematiksel olarak şu şekilde ifade edilir:
$V = I \cdot R$
Burada:
* $V$ (Volt): Gerilimi ifade eder.
* $I$ (Amper): Akımı ifade eder.
* $R$ (Ohm): Direnci ifade eder.
🔋 Seri Bağlı Devreler ve Ohm Yasası
Seri bağlı devrelerde, dirençler uç uca eklenir. Bu tür devrelerde dikkat edilmesi gerekenler:
- ⚡ Akım (I): Devrenin her noktasında aynıdır. Yani, tüm dirençlerden aynı akım geçer.
- 💡 Gerilim (V): Toplam gerilim, her bir direncin üzerindeki gerilimlerin toplamına eşittir. $V_{toplam} = V_1 + V_2 + V_3 + ...$
- 🚧 Direnç (R): Toplam direnç, her bir direncin değerinin toplanmasıyla bulunur. $R_{toplam} = R_1 + R_2 + R_3 + ...$
Örnek Soru:
Seri bağlı bir devrede 3 ohm, 5 ohm ve 2 ohm'luk üç direnç bulunmaktadır. Devrenin toplam direnci nedir? Eğer devreye 20V'luk bir gerilim uygulanırsa, devreden geçen akım kaç amper olur?
Çözüm:
$R_{toplam} = 3 + 5 + 2 = 10$ ohm
$V = I \cdot R$ formülünden $20 = I \cdot 10$ ise $I = 2$ amper.
💡 Paralel Bağlı Devreler ve Ohm Yasası
Paralel bağlı devrelerde, dirençlerin tüm uçları aynı noktalara bağlanır. Bu tür devrelerde dikkat edilmesi gerekenler:
- ⚡ Akım (I): Toplam akım, her bir dirençten geçen akımların toplamına eşittir. $I_{toplam} = I_1 + I_2 + I_3 + ...$
- 💡 Gerilim (V): Her bir direncin üzerindeki gerilim aynıdır ve kaynak gerilimine eşittir. $V_{toplam} = V_1 = V_2 = V_3 = ...$
- 🚧 Direnç (R): Toplam direncin tersi, her bir direncin tersinin toplamına eşittir. $\frac{1}{R_{toplam}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + \frac{1}{R_3} + ...$
Örnek Soru:
Paralel bağlı bir devrede 4 ohm ve 12 ohm'luk iki direnç bulunmaktadır. Devrenin toplam direnci nedir? Eğer devreye 24V'luk bir gerilim uygulanırsa, 4 ohm'luk dirençten geçen akım kaç amper olur?
Çözüm:
$\frac{1}{R_{toplam}} = \frac{1}{4} + \frac{1}{12} = \frac{4}{12} = \frac{1}{3}$ ise $R_{toplam} = 3$ ohm
4 ohm'luk dirençten geçen akımı bulmak için $V = I \cdot R$ formülünü kullanırız: $24 = I \cdot 4$ ise $I = 6$ amper.
📝 TYT Fizik İçin İpuçları
- ✨ Ohm Yasası formülünü ($V = I \cdot R$) iyice öğrenin ve farklı durumlarda nasıl uygulayacağınızı pratik yapın.
- 🧪 Seri ve paralel bağlı devrelerin özelliklerini karşılaştırarak öğrenin. Hangi durumda akım ve gerilimin nasıl değiştiğini anlamak önemlidir.
- 📐 Bol bol soru çözerek pratik yapın. Farklı zorluk seviyelerindeki soruları çözmek, konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır.
- 📚 Kavram yanılgılarından kaçının. Örneğin, paralel bağlı devrelerde toplam direncin her zaman en küçük dirençten daha küçük olduğunu unutmayın.
