🧪 2026 TYT Kimya: Bağıl Atom Kütlesi Nedir?
Bağıl atom kütlesi, bir elementin atomlarının kütlesinin, karbon-12 izotopunun kütlesinin 1/12'sine göre belirlenen değeridir. Yani, bir atomun ne kadar "ağır" olduğunu gösteren bir ölçüdür.
⚖️ Bağıl Atom Kütlesini Neden Kullanırız?
- ⚛️ Atomlar çok küçük oldukları için kütlelerini doğrudan ölçmek zordur. Bu nedenle, bağıl atom kütlesi gibi bir referans noktasına ihtiyaç duyarız.
- 🤝 Bağıl atom kütlesi, farklı elementlerin atomlarının kütlelerini karşılaştırmamızı kolaylaştırır.
- 🧪 Kimyasal hesaplamalar yaparken, atomların gerçek kütleleri yerine bağıl atom kütlelerini kullanmak işlemleri basitleştirir.
🔢 Bağıl Atom Kütlesi Nasıl Hesaplanır?
Bir elementin bağıl atom kütlesi, o elementin izotoplarının kütlelerinin ağırlıklı ortalaması alınarak bulunur. İzotoplar, aynı elementin farklı sayıda nötrona sahip atomlarıdır.
Formül:
$Bağıl \ Atom \ Kütlesi = \sum (İzotopun \ Kütlesi \times Doğal \ Bolluk \ Yüzdesi)$
Örnek:
Klor (Cl) elementinin iki izotopu vardır:
- 🌿 Klor-35 (³⁵Cl): Bağıl atom kütlesi 34.969 amu, doğal bolluğu %75.78
- 🌱 Klor-37 (³⁷Cl): Bağıl atom kütlesi 36.966 amu, doğal bolluğu %24.22
Klorun bağıl atom kütlesi:
$Bağıl \ Atom \ Kütlesi = (34.969 \times 0.7578) + (36.966 \times 0.2422) = 35.45 \ amu$
💡 Bilmen Gerekenler
- 🌡️ Bağıl atom kütlesi birimsizdir, ancak genellikle "amu" (atomik kütle birimi) ile ifade edilir.
- 🧪 Periyodik tabloda elementlerin altında yazan sayılar, o elementin bağıl atom kütlesidir.
- 🧮 Bağıl atom kütlesi, mol kavramı ve kimyasal hesaplamalar için temel bir bilgidir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
- 🤔 Soru: Bağıl atom kütlesi neden kesirli sayıdır?
Cevap: Çünkü bağıl atom kütlesi, izotopların ağırlıklı ortalamasıdır. İzotopların kütleleri ve doğal bollukları dikkate alındığında, sonuç genellikle kesirli bir sayı olur.
- ❓ Soru: Bağıl atom kütlesi ne işe yarar?
Cevap: Kimyasal formüllerin hesaplanması, reaksiyon denklemlerinin denkleştirilmesi ve madde miktarlarının belirlenmesi gibi birçok kimyasal hesaplamada kullanılır.
