Genetik, canlıların özelliklerinin nasıl aktarıldığını inceleyen bir bilim dalıdır. Bu aktarımda rol oynayan temel birimlerden biri de alellerdir. Şimdi bu alellerden baskın ve çekinik olanları yakından tanıyalım.
Baskın alel, bir özellik üzerinde etkisini her zaman gösteren aleldir. Yani, bir bireyde baskın alel varsa, o özellik mutlaka o bireyde görülür. Genellikle büyük harflerle (A, B, C gibi) gösterilir.
Çekinik alel, etkisini gösterebilmek için iki kopyasının da bir arada bulunması gereken aleldir. Yani, bir bireyde çekinik alelin etkisini gösterebilmesi için o alelden iki tane olması gerekir. Genellikle küçük harflerle (a, b, c gibi) gösterilir.
Genotip, bir bireyin genetik yapısını, yani sahip olduğu alellerin tamamını ifade eder. Fenotip ise, genotipin etkisiyle ortaya çıkan dış görünüş veya özellikleri ifade eder.
Bir bitkide uzun boyluluk (U) geni, kısa boyluluk (u) genine baskındır. Heterozigot (Uu) genotipe sahip iki bitki çaprazlanırsa, oluşacak yavruların fenotip oranları ne olur?
Çözüm:
Çaprazlamayı gösterelim:
$Uu \times Uu$
Olası genotipler ve fenotipler:
Fenotip oranı:
Umarım bu açıklamalar, baskın ve çekinik alellerin ne anlama geldiğini anlamana yardımcı olmuştur. Başarılar!
