🧪 Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler Nelerdir?
Çözünürlük, bir maddenin belirli bir sıcaklıkta belirli bir çözücü içinde çözünebilme miktarıdır. Günlük hayatta birçok olayda çözünürlüğün etkilerini gözlemleriz. Örneğin, şekerin çayda çözünmesi veya tuzun suda çözünmesi gibi. Ancak çözünürlük, bazı faktörlerden etkilenir. Gelin bu faktörlere birlikte göz atalım:
🌡️ Sıcaklık
- 🔥 Katıların Çözünürlüğü: Genellikle sıcaklık arttıkça katıların çözünürlüğü de artar. Çünkü sıcaklık artışı, katı taneciklerinin daha hızlı hareket etmesini ve çözücü molekülleri ile daha kolay etkileşime girmesini sağlar. Örneğin, sıcak suda daha fazla şeker çözebilirsiniz.
- 🧊 Gazların Çözünürlüğü: Gazların çözünürlüğü ise sıcaklık arttıkça azalır. Çünkü sıcaklık artışı, gaz moleküllerinin kinetik enerjisini artırır ve çözücüden kaçmalarını kolaylaştırır. Örneğin, soğuk bir gazozun sıcak gazozdan daha çok kabarcıklı olmasının sebebi budur.
💧 Çözücü ve Çözünenin Cinsi
Her madde her çözücüde aynı oranda çözünmez. "Benzer benzeri çözer" ilkesi burada devreye girer. Yani, polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler ise apolar çözücülerde daha iyi çözünür.
- polar maddeler: Su (H₂O), alkol (C₂H₅OH)
- apolar maddeler: Benzin, eter
Örneğin, tuz (polar) suda (polar) iyi çözünürken, yağ (apolar) suda (polar) çözünmez.
🗜️ Basınç
Basınç, özellikle gazların çözünürlüğü üzerinde etkilidir.
- 💨 Gazların Çözünürlüğü: Basınç arttıkça gazların çözünürlüğü artar. Çünkü basınç artışı, gaz moleküllerini çözücüye daha çok iter ve çözünmelerini sağlar. Örneğin, gazoz ve kola gibi içeceklerde karbondioksit gazı yüksek basınç altında çözünür. Kapağı açtığımızda basınç azalır ve gaz kabarcıkları oluşur.
- 🧱 Katı ve Sıvıların Çözünürlüğü: Katı ve sıvıların çözünürlüğü üzerinde basıncın etkisi genellikle ihmal edilebilir düzeydedir.
karıştırma
- 🌪️ Karıştırma: Karıştırma işlemi, çözünme hızını artırır ancak çözünürlük miktarını değiştirmez. Yani, bir madde daha hızlı çözünür ancak çözünebileceği maksimum miktar aynı kalır.
ortak iyon etkisi
- ➕ Ortak İyon Etkisi: Çözeltide zaten bulunan bir iyonun, çözünürlüğü azaltmasıdır. Örneğin, gümüş klorür (AgCl) çözeltisine klorür iyonları (Cl⁻) eklenirse, AgCl'nin çözünürlüğü azalır.
