🧬 2026 TYT Kimya: Golgi Aygıtı Ne İşe Yarar?
Golgi aygıtı, hücrenin önemli bir organelidir ve özellikle proteinlerin işlenmesi, paketlenmesi ve hücre dışına gönderilmesi gibi görevlerde rol oynar. Şimdi bu önemli organelin görevlerini daha yakından inceleyelim:
- 📦 Protein İşleme ve Modifikasyon: Golgi aygıtı, endoplazmik retikulumdan (ER) gelen proteinleri alır ve onları işler. Bu işlem sırasında proteinlere şekerler (glikozilasyon) veya diğer moleküller eklenebilir. Bu modifikasyonlar, proteinlerin doğru şekilde katlanmasına ve fonksiyonel hale gelmesine yardımcı olur.
- 🚚 Paketleme ve Sınıflandırma: İşlenmiş proteinler, Golgi aygıtında farklı hedeflere yönlendirilmek üzere paketlenir. Bu paketleme işlemi, proteinlerin hücre içinde doğru yere taşınmasını veya hücre dışına salgılanmasını sağlar. Golgi, proteinleri taşıma vezikülleri adı verilen küçük kesecikler içine yerleştirir.
- 🎯 Hedef Belirleme: Golgi aygıtı, proteinlerin gideceği yeri etiketler. Bu etiketler, proteinlerin lizozomlara, hücre zarına veya hücre dışına gönderilmesini sağlar. Bu sayede her protein doğru hedefe ulaşır ve görevini yerine getirir.
- 🔄 Lipit ve Karbonhidrat Sentezi: Golgi aygıtı, bazı lipitlerin ve karbonhidratların sentezinde de rol oynar. Özellikle hücre duvarının yapımında kullanılan bazı polisakkaritler Golgi'de üretilir.
- 🌱 Lizozom Oluşumu: Lizozomlar, hücre içi sindirimde görevli organellerdir. Golgi aygıtı, lizozomların oluşumunda önemli bir rol oynar. Lizozom enzimleri Golgi'de üretilir ve paketlenerek lizozomlara gönderilir.
🔬 Golgi Aygıtının Yapısı
Golgi aygıtı, yassılaşmış zarla çevrili kesecikler olan sisternalardan oluşur. Bu sisternalar, diktiyozom adı verilen yığınlar halinde düzenlenmiştir. Her diktiyozom, cis (giriş) yüzeyi ve trans (çıkış) yüzeyi olmak üzere iki farklı yüze sahiptir.
- ➡️ Cis Yüzeyi: ER'den gelen veziküller bu yüzeye ulaşır ve Golgi'ye giriş yapar.
- ⬅️ Trans Yüzeyi: İşlenmiş ve paketlenmiş proteinleri taşıyan veziküller bu yüzeyden ayrılır ve hedeflerine doğru yol alır.
🧪 Örnek Bir Soru:
Hücrede proteinlerin işlenmesi, paketlenmesi ve hücre dışına salgılanmasında görevli organel aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mitokondri
B) Ribozom
C) Golgi Aygıtı
D) Endoplazmik Retikulum
E) Lizozom
Doğru cevap: C) Golgi Aygıtı
