🧪 2026 TYT Kimya: İzobar Atomlar Nasıl Bulunur?
İzobar atomlar, kütle numaraları aynı fakat atom numaraları (proton sayıları) farklı olan atomlardır. Yani, farklı elementlere ait atomlar olmalarına rağmen, çekirdeklerindeki toplam proton ve nötron sayısı eşittir. TYT Kimya sınavında izobar atomlarla ilgili soruları çözmek için aşağıdaki adımları takip edebilirsin:
- 🍎 Kütle Numarasını Anlamak: Bir atomun kütle numarası, çekirdeğindeki proton ve nötronların toplam sayısıdır. Genellikle element sembolünün sol üst köşesinde gösterilir. Örneğin, ${}^{40}\text{Ca}$ atomunun kütle numarası 40'tır.
- 🍎 Atom Numarasını Bilmek: Atom numarası, bir atomun çekirdeğindeki proton sayısını belirtir ve elementin kimliğini tanımlar. Element sembolünün sol alt köşesinde gösterilir. Örneğin, ${}_{20}\text{Ca}$ atomunun atom numarası 20'dir.
- 🍎 İzobar Tanımını Hatırlamak: İzobar atomların kütle numaraları aynı, atom numaraları farklıdır.
- 🍎 Verilen Atomları İncelemek: Soruda verilen atomların kütle numaralarını ve atom numaralarını belirle. Kütle numaraları aynı olan fakat atom numaraları farklı olan atom çiftlerini veya gruplarını tespit et.
- 🍎 Örnek Soru Çözümü:
Aşağıdaki atom çiftlerinden hangisi izobardır?
- A) ${}^{14}\text{C}$ ve ${}^{14}\text{N}$
- B) ${}^{12}\text{C}$ ve ${}^{14}\text{C}$
- C) ${}^{16}\text{O}$ ve ${}^{16}\text{O}^{2-}$
- D) ${}^{1}\text{H}$ ve ${}^{2}\text{H}$
- E) ${}^{3}\text{He}$ ve ${}^{4}\text{He}$
Çözüm:
- A seçeneğinde, her iki atomun da kütle numarası 14'tür. Karbonun (C) atom numarası 6, azotun (N) atom numarası 7'dir. Kütle numaraları aynı, atom numaraları farklı olduğu için bu atomlar izobardır.
- Diğer seçeneklerdeki atom çiftleri izobar değildir. B seçeneğinde aynı elementin farklı izotopları verilmiştir. C seçeneğinde aynı elementin iyonu verilmiştir. D ve E seçeneklerinde de farklı elementlerin farklı kütle numaralarına sahip atomları verilmiştir.
- 🍎 Pratik Yapmak: Farklı örnek sorular çözerek izobar atomları tanıma becerini geliştirebilirsin. Periyodik tabloyu kullanarak atom numaralarını belirleyebilir ve kütle numaralarını karşılaştırabilirsin.
💡 Ek Bilgiler
- 🍎 İzobar atomlar, radyoaktif bozunma süreçlerinde de ortaya çıkabilir. Bir atom, radyoaktif bozunma sonucu farklı bir elemente dönüşebilirken kütle numarası değişmeyebilir.
- 🍎 İzobar atomların kimyasal özellikleri farklıdır, çünkü atom numaraları (proton sayıları) farklı olduğu için elektron sayıları ve dolayısıyla kimyasal davranışları da farklıdır.
