2026 TYT Kimya Monohibrit Çaprazlamada Genotip Oranı Nasıl Bulunur?

Question

Monohibrit çaprazlamada genotip oranını nasıl bulacağımı bilmiyorum. Bu konuda pratik bir yöntem var mı?

Answer 1

? Monohibrit Çaprazlama Nedir?

Monohibrit çaprazlama, tek bir karakter (örneğin, bezelyelerde çiçek rengi) açısından farklı olan iki homozigot bireyin çaprazlanmasıdır. Bu çaprazlama, genetik ilkeleri anlamak için temel bir araçtır.

? Genotip Oranı Nasıl Bulunur?

Genotip oranını bulmak için aşağıdaki adımları izleyebiliriz:

• ?‍? 1. Adım: Öncelikle, çaprazlanan bireylerin genotiplerini belirleyin. Örneğin, baskın özellik için AA ve çekinik özellik için aa gibi.
• ? 2. Adım: Punnett karesini oluşturun. Punnett karesi, olası genotip kombinasyonlarını gösteren bir tablodur.
• ? 3. Adım: Punnett karesini doldurun. Her hücre, bir ebeveynin bir aleli ile diğer ebeveynin bir alelinin kombinasyonunu içerir.
• ? 4. Adım: Genotip oranını hesaplayın. Punnett karesindeki her bir genotipin (AA, Aa, aa) sayısını belirleyin ve oranı yazın.

? Örnek: Bezelyelerde Çiçek Rengi

Bezelyelerde kırmızı çiçek (K) baskın, beyaz çiçek (k) çekiniktir. KK (kırmızı çiçek) ve kk (beyaz çiçek) genotiplerine sahip iki bitkiyi çaprazlayalım.

• ? 1. Ebeveyn: KK (homozigot baskın)
• ? 2. Ebeveyn: kk (homozigot çekinik)

➕ Punnett Karesi

Punnett karesi aşağıdaki gibi olacaktır:

	K	K
k	Kk	Kk
k	Kk	Kk

? Genotip Oranı

Punnett karesine göre, tüm yavruların genotipi Kk'dir (heterozigot). Bu durumda genotip oranı:

• KK: 0
• Kk: 4
• kk: 0

Yani genotip oranı 0:4:0 veya basitleştirilmiş haliyle 0:1:0'dır.

❗ Önemli Not

Eğer ebeveynler heterozigot (Aa) ise, Punnett karesi ve genotip oranları farklı olacaktır. Örneğin, iki Aa bireyi çaprazlandığında genotip oranı 1:2:1 olacaktır (AA, Aa, aa).