🧪 8. Sınıf LGS Fen: Bilimsel Süreç Becerileri Nelerdir?
Fen bilimleri dersinde başarılı olmak ve LGS'de iyi bir sonuç elde etmek için sadece bilgiyi ezberlemek yeterli değil. Bilimsel süreç becerilerini de kazanmak gerekiyor. Peki, bu beceriler neler?
- 🔍 Gözlem Yapma: Olayları ve nesneleri dikkatlice incelemek, detayları fark etmek.
- 📏 Ölçme: Araç gereç kullanarak doğru ve güvenilir ölçümler yapmak.
- 📊 Veri Toplama: Gözlem ve ölçümlerden elde edilen bilgileri düzenli bir şekilde kaydetmek.
- 📝 Verileri Kaydetme: Elde ettiğimiz verileri tablo, grafik gibi farklı yöntemlerle düzenlemek.
- 🤔 Hipotez Kurma: Bir olayı açıklamak için geçici bir tahmin oluşturmak.
- 🧪 Deney Yapma: Hipotezi test etmek için kontrollü bir ortamda deneyler tasarlamak ve uygulamak.
- 📈 Verileri Analiz Etme: Deney sonuçlarını inceleyerek anlamlı sonuçlar çıkarmak.
- 🎯 Sonuç Çıkarma: Veri analizine dayanarak hipotezin doğru olup olmadığını belirlemek ve genel bir yargıya varmak.
- 📣 Model Oluşturma: Gözlemleri ve deneyleri kullanarak bir sistemin veya olayın basitleştirilmiş bir temsilini oluşturmak.
- 📢 İletişim Kurma: Bilimsel bulguları başkalarıyla paylaşmak, tartışmak ve işbirliği yapmak.
❓ MEB Tarzı Sorular Nasıl Olur?
MEB'in hazırladığı LGS soruları, öğrencilerin sadece bilgi düzeyini değil, aynı zamanda bilimsel süreç becerilerini de ölçmeyi hedefler. Bu nedenle, sorular genellikle şu özellikleri taşır:
- 📖 Senaryo Tabanlı Olma: Günlük hayattan veya bilimsel araştırmalardan alınmış bir senaryo sunulur.
- 🤔 Yorum Yapma Gerekliliği: Verilen bilgileri analiz ederek yorum yapmayı ve çıkarımlar yapmayı gerektirir.
- 🧪 Deney Düzeneği İçerme: Bir deney düzeneği verilerek, deneyin amacı, hipotezi, değişkenleri veya sonuçları hakkında sorular sorulur.
- 📊 Grafik ve Tablo Okuma: Grafik ve tablolardaki verileri doğru bir şekilde okuyup yorumlamayı gerektirir.
- 🔗 Bilgiler Arası İlişki Kurma: Farklı konular arasında bağlantı kurmayı ve bilgileri birleştirmeyi gerektirir.
✅ Örnek Soru ve Çözümü
Soru:
Bir öğrenci, bitkilerin büyüme hızını etkileyen faktörleri araştırmak için bir deney yapıyor. Aynı türden iki bitkiyi alıyor. Bitkilerden birini güneş ışığı alan bir yere, diğerini ise karanlık bir yere koyuyor. Her iki bitkiye de aynı miktarda su veriyor ve sıcaklıklarını aynı tutuyor. Bir hafta sonra, güneş ışığı alan bitkinin daha hızlı büyüdüğünü, karanlıkta kalan bitkinin ise solduğunu gözlemliyor.
Buna göre, öğrencinin yaptığı deneyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Bağımlı değişken, bitkinin türüdür.
B) Bağımsız değişken, bitkinin aldığı su miktarıdır.
C) Kontrol değişkeni, bitkinin bulunduğu ortamın sıcaklığıdır.
D) Deneyin amacı, bitkilerin farklı topraklarda nasıl büyüdüğünü araştırmaktır.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için öncelikle deneydeki değişkenleri belirlememiz gerekir:
- 🌱 Bağımsız Değişken: Değiştirilen faktör (ışık miktarı).
- 📏 Bağımlı Değişken: Değişimden etkilenen faktör (bitkinin büyüme hızı).
- 🌡️ Kontrol Değişkeni: Sabit tutulan faktörler (su miktarı, sıcaklık, toprak türü).
Bu bilgilere göre, doğru cevap C seçeneğidir. Çünkü bitkinin bulunduğu ortamın sıcaklığı deney boyunca sabit tutulmuştur.
Unutmayın, LGS'de başarılı olmak için bol bol soru çözmeli ve farklı soru tiplerine aşina olmalısınız. Başarılar!
