Açıköğretim İHAM: Kavramlar, İlkeler ve Önemli Kararlar - Vize Final

Question

Açıköğretim İHAM dersinde kavramlar ve ilkeler çok fazla. Vize ve finalde ne sorarlar kestiremiyorum. Önemli kararları nasıl aklımda tutabilirim?

Answer 1

📚 İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM): Temel Kavramlar

• ⚖️ Bireysel Başvuru Hakkı: İHAM'a başvurabilmek için, başvurucunun doğrudan veya dolaylı olarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ile güvence altına alınmış bir hakkının ihlal edildiğini iddia etmesi gerekir.
• 🏛️ Tüzel Kişilerin Başvurusu: Dernekler, vakıflar, şirketler gibi tüzel kişiler de belirli şartlar altında İHAM'a başvurabilirler. Ancak, başvurunun tüzel kişiliğin kendi haklarına yönelik olması gerekmektedir.
• ⏰ Altı Aylık Süre: İç hukuk yollarının tüketilmesinden sonra, ihlal iddiasının İHAM'a bildirilmesi için altı aylık bir süre bulunmaktadır. Bu süre, son nihai kararın tebliğ tarihinden itibaren başlar.
• 🚫 İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi: İHAM'a başvurmadan önce, başvurucunun ülke içindeki tüm yargısal ve idari başvuru yollarını tüketmiş olması gerekmektedir.

📜 İHAM'ın Temel İlkeleri

• 🛡️ Subsidiary (İkincillik) İlkesi: İHAM, ulusal mahkemelerin yerini almaz. Sözleşme'nin uygulanması öncelikle ulusal makamların sorumluluğundadır. İHAM, ancak ulusal düzeyde etkili bir çözüm bulunamadığında devreye girer.
• ⚖️ Ölçülülük İlkesi: Bir hakka yapılan müdahalenin, meşru bir amaç taşıması ve bu amaçla orantılı olması gerekmektedir. Müdahale, hedeflenen amaca ulaşmak için zorunlu ve en az kısıtlayıcı olmalıdır.
• 🤝 Devletlerin Takdir Yetkisi (Margin of Appreciation): İHAM, Sözleşme'nin yorumlanması ve uygulanmasında devletlere belirli bir takdir yetkisi tanır. Bu yetki, devletlerin kültürel, sosyal ve ahlaki farklılıklarını dikkate almayı amaçlar. Ancak, bu takdir yetkisi sınırsız değildir ve İHAM'ın denetimine tabidir.

📌 İHAM'ın Önemli Kararları ve Etkileri

• ⚖️ Kararların Bağlayıcılığı: İHAM kararları, ilgili devletler için bağlayıcıdır. Devletler, kararlarda tespit edilen ihlalleri gidermek ve benzer ihlallerin tekrarlanmasını önlemekle yükümlüdürler.
• 🌍 Hukuk Sistemlerine Etkisi: İHAM kararları, ulusal hukuk sistemlerini önemli ölçüde etkileyebilir. Kararlar, ulusal mahkemelerin içtihatlarını ve yasaların yorumlanmasını şekillendirebilir.
• 📢 Kamuoyu Farkındalığı: İHAM kararları, insan hakları konusunda kamuoyu farkındalığını artırabilir. Kararlar, insan hakları ihlallerine dikkat çekerek, toplumun bu konularda daha duyarlı olmasını sağlayabilir.

🏛️ İHAM Kararlarında Sıkça Rastlanan İhlal Türleri

• 👮 Adil Yargılanma Hakkı İhlalleri: Duruşmaların aleni olmaması, savunma hakkının kısıtlanması, yargılamanın makul sürede sonuçlanmaması gibi durumlar.
• ⛓️ Özgürlük ve Güvenlik Hakkı İhlalleri: Hukuka aykırı tutuklamalar, gözaltı sürelerinin aşılması, tutukluluğa itiraz hakkının engellenmesi gibi durumlar.
• 🗣️ İfade Özgürlüğü İhlalleri: İfade özgürlüğünün orantısız bir şekilde kısıtlanması, basın özgürlüğüne müdahale gibi durumlar.
• 🏡 Mülkiyet Hakkı İhlalleri: Mülkiyetten yoksun bırakma, kamulaştırma işlemlerinin hukuka aykırı olması gibi durumlar.