ALES Dil Bilgisi: Temel Kavramlar ile İlgili Çıkmış Soru Analizi

Question

ALES dil bilgisi konularını tam olarak oturtamadım. Temel kavramlarla ilgili çıkmış soruları analiz etmek istiyorum.

Answer 1

? ALES Dil Bilgisi: Temel Kavramlar ve Çıkmış Soru Analizi

Dil bilgisi, ALES'in sözel bölümünde önemli bir yer tutar. Başarılı olmak için temel kavramları iyi anlamak ve çıkmış soruları analiz etmek gerekir. Bu analiz, hangi konulara ağırlık vermeniz gerektiğini anlamanıza yardımcı olacaktır.

? İsim (Ad) ve Sıfat (Ön Ad)

* ? İsim (Ad): Varlıkları, kavramları karşılayan sözcüklerdir. Cins isim, özel isim, tekil isim, çoğul isim, topluluk ismi gibi türleri vardır. * ? Sıfat (Ön Ad): İsimleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Niteleme sıfatı, belirtme sıfatı (işaret, sayı, belgisiz, soru) gibi çeşitleri bulunur.

Örnek Soru (2022-ALES/1):

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

A) Eski zamanlarda insanlar, yıldızlara bakarak yönlerini bulurlardı.

B) Bu büyük şehirde yaşamak, birçok zorluğu beraberinde getiriyor.

C) Soğuk havalarda kuşlar, daha sıcak bölgelere göç ederler.

D) Yeni aldığı araba ile uzun bir yolculuğa çıktı.

E) Güzel günler göreceğiz, umudumuzu kaybetmeyelim.

Çözüm: B seçeneğinde yer alan "büyük şehir" ifadesindeki "büyük" kelimesi niteleme sıfatı, "bu" kelimesi ise belirtme sıfatıdır. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

✍️ Zamir (Adıl) ve Zarf (Belirteç)

* ? Zamir (Adıl): İsimlerin yerini tutan sözcüklerdir. Kişi zamiri, işaret zamiri, belgisiz zamir, soru zamiri, ilgi zamiri, iyelik zamiri gibi türleri vardır. * ? Zarf (Belirteç): Fiilleri, fiilimsileri, sıfatları veya kendi türünden sözcükleri belirten sözcüklerdir. Durum zarfı, zaman zarfı, yer-yön zarfı, miktar zarfı, soru zarfı gibi çeşitleri bulunur.

Örnek Soru (2021-ALES/1):

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir zarfla sağlanmıştır?

A) Bu kadar yolu yürüyerek mi geldin?

B) Hangi kitabı okuyacağınıza karar verdiniz mi?

C) Ne zaman döneceksin?

D) Neden bana haber vermedin?

E) Kiminle konuşuyordun?

Çözüm: C seçeneğinde yer alan "Ne zaman" ifadesi zaman zarfıdır ve cümleye soru anlamı katmıştır. D seçeneğindeki "Neden" kelimesi de soru zarfıdır. Ancak A seçeneğindeki soru edatıyla, B seçeneğindeki soru sıfatıyla, E seçeneğindeki soru zamiriyle sağlanmıştır. Dolayısıyla doğru cevap C ve D seçeneğidir.

? Fiil (Eylem) ve Fiilimsi (Eylemsi)

* ? Fiil (Eylem): İş, oluş, hareket bildiren sözcüklerdir. Kip ve kişi ekleri alabilirler. * ? Fiilimsi (Eylemsi): Fiillerden türeyen, isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. İsim-fiil (mastar), sıfat-fiil (ortaç), zarf-fiil (ulaç) olmak üzere üç türü vardır.

Örnek Soru (2020-ALES/1):

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi kullanılmıştır?

A) Sabah erkenden kalkıp işe gitti.

B) Hava çok güzeldi, dışarı çıktık.

C) Kitap okumayı çok severim.

D) Akşam yemeği için balık pişirdi.

E) Çocuklar bahçede oynuyorlardı.

Çözüm: C seçeneğinde yer alan "okumayı" sözcüğü isim-fiildir (mastar). Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

? Cümle Ögeleri ve Cümle Türleri

* ? Cümle Ögeleri: Temel ögeler (özne, yüklem) ve yardımcı ögeler (nesne, tümleç, zarf tümleci) olmak üzere ikiye ayrılır. * ? Cümle Türleri: Anlamına göre, yapısına göre, öge dizilişine göre ve yüklemin türüne göre farklı türleri vardır.

Örnek Soru (2019-ALES/1):

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne, bir söz öbeğinden oluşmaktadır?

A) Çocuklar bahçede top oynuyor.

B) Güneş, bugün çok güzel parlıyor.

C) En sevdiğim yemek, annemin yaptığı mantıdır.

D) Yağmur, sabaha kadar hiç dinmedi.

E) Öğretmen, öğrencilere yeni konular anlattı.

Çözüm: C seçeneğinde yer alan "En sevdiğim yemek" ifadesi bir söz öbeğidir ve cümlenin öznesidir. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

? Sözcükte ve Sözde Anlam

* ? Sözcükte Anlam: Gerçek anlam, mecaz anlam, terim anlam, eş anlamlılık, zıt anlamlılık, eş seslilik gibi kavramları içerir. * ? Sözde Anlam: Deyimler, atasözleri, ikilemeler, yansıma sözcükler gibi kalıplaşmış ifadeleri kapsar.

Örnek Soru (2018-ALES/1):

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim, anlamına uygun kullanılmamıştır?

A) Sınavı kazanamayınca dünyası başına yıkıldı.

B) Her işe burnunu sokmaktan vazgeç artık.

C) Onunla aramızda su sızmıyor.

D) Bu işe gönlünü koyarsan başarırsın.

E) Olanları duyunca etekleri zil çaldı.

Çözüm: E seçeneğinde yer alan "etekleri zil çalmak" deyimi, sevinçten havalara uçmak anlamına gelirken, cümlenin bağlamı bu anlamı karşılamamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

? Ses Bilgisi ve Yazım Kuralları

* ? Ses Bilgisi: Ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması gibi ses olaylarını içerir. * ? Yazım Kuralları: Büyük harflerin kullanımı, sayıların yazımı, kısaltmalar, noktalama işaretleri gibi konuları kapsar.

Örnek Soru (2017-ALES/1):

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

A) 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı.

B) TDK'nin yeni sözlüğünü inceledim.

C) Ankara'lı bir arkadaşım var.

D) Bu yılki sınav daha zordu.

E) Öğretmenimiz bize ödev verdi.

Çözüm: C seçeneğinde yer alan "Ankara'lı" kelimesindeki "-lı" eki kesme işaretiyle ayrılmaz. Doğrusu "Ankaralı" şeklinde olmalıdır. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.