🌿 Bitki Dokuları: Temel Taşlar
Bitkilerin dünyası, tıpkı bir yapboz gibi, farklı parçaların bir araya gelmesiyle oluşur. Bu parçalara
doku diyoruz. Bitki dokuları, bitkinin büyümesi, beslenmesi ve korunması gibi önemli görevleri üstlenir. Şimdi bu dokuları yakından tanıyalım:
- 🌱 Temel Doku: Bitkinin her yerinde bulunur ve fotosentez, depo ve destek gibi işlevleri vardır. Tıpkı bir evin duvarları gibi, bitkinin de temelini oluşturur.
- 💧 İletim Dokusu: Su ve besin maddelerini bitkinin bir ucundan diğer ucuna taşır. Bu dokular, bitkinin dolaşım sistemini oluşturur. İki ana tipi vardır:
- ➡️ Ksilem (Odun Borusu): Suyu köklerden yapraklara taşır.
- ⬅️ Floem (Soymuk Borusu): Besinleri yapraklardan diğer bölgelere taşır.
- 🛡️ Örtü Dokusu: Bitkinin dış yüzeyini kaplar ve onu dış etkenlerden korur. Tıpkı bir zırh gibi, bitkiyi savunur.
🌸 Bitki Organları: Görev Dağılımı
Bitki dokuları bir araya gelerek
organları oluşturur. Her organın kendine özgü görevleri vardır ve bitkinin yaşamını sürdürmesine yardımcı olur.
- 🌳 Kök: Bitkiyi toprağa bağlar, su ve mineralleri emer. Toprağın altında gizli bir kahraman gibidir.
- 🍃 Gövde: Bitkiyi ayakta tutar, yaprakları ve çiçekleri taşır. Bitkinin iskeleti gibidir.
- 🍁 Yaprak: Fotosentez yaparak besin üretir. Bitkinin mutfağıdır.
- 🌼 Çiçek: Üremeyi sağlar. Bitkinin en renkli ve güzel parçasıdır.
- 🍎 Meyve: Tohumları korur ve yayılmasını sağlar. Bitkinin lezzetli armağanıdır.
📝 AYT Biyoloji Çıkmış Soru Analizi
Şimdi de çıkmış sorulara göz atarak, bu konuların AYT'de nasıl sorulduğunu inceleyelim.
❓ Örnek Soru 1:
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerde bulunan iletim dokularından
değildir?
A) Ksilem
B) Floem
C) Parankima
D) Kambiyum
E) Epidermis
Çözüm: Ksilem ve floem iletim dokularıdır. Kambiyum, büyüme dokusudur. Epidermis ise örtü dokusudur. Parankima ise temel dokudur. Bu nedenle cevap C) Parankima olmalıdır.
❓ Örnek Soru 2:
Aşağıdaki bitki organlarından hangisi fotosentez yapma özelliğine sahiptir?
A) Kök
B) Gövde
C) Yaprak
D) Çiçek
E) Meyve
Çözüm: Fotosentez, yapraklarda gerçekleşir. Bu nedenle cevap C) Yaprak olmalıdır.
❓ Örnek Soru 3:
Aşağıdakilerden hangisi ksilemin (odun borusu) görevlerinden biridir?
A) Besin taşımak
B) Su taşımak
C) Fotosentez yapmak
D) Terlemeyi sağlamak
E) Tohum oluşturmak
Çözüm: Ksilem, suyu köklerden yapraklara taşır. Bu nedenle cevap B) Su taşımak olmalıdır.
🌿 Daha Derine İn: Stoma ve Bekçi Hücreleri
Yaprakların yüzeyinde bulunan küçük açıklıklara
stoma denir. Stomalar, gaz alışverişini (karbondioksit alımı ve oksijen salınımı) sağlar ve terleme yoluyla su kaybını düzenler. Stomaların açılıp kapanmasını kontrol eden özel hücrelere ise
bekçi hücreleri denir.
- 🔒 Bekçi Hücreleri: Turgor basıncı değişimi ile stomanın açılıp kapanmasını sağlar. Su miktarı arttığında turgor basıncı artar ve stoma açılır. Su miktarı azaldığında ise turgor basıncı düşer ve stoma kapanır.
🌳 Bitki Hormonları: Büyüme ve Gelişme Kontrolü
Bitkilerde büyüme, gelişme ve çeşitli fizyolojik olayları kontrol eden kimyasal sinyallere
bitki hormonları denir. Başlıca bitki hormonları şunlardır:
- ⬆️ Oksin: Hücre büyümesini ve farklılaşmasını teşvik eder. Kök oluşumunu destekler.
- 🌱 Gibberellin: Tohum çimlenmesini ve gövde uzamasını teşvik eder.
- 🍎 Sitokinin: Hücre bölünmesini teşvik eder ve yaşlanmayı geciktirir.
- 🍂 Absisik Asit (ABA): Stomaların kapanmasını sağlar ve dormansiyi (uyku hali) teşvik eder.
- 💨 Etilen: Meyve olgunlaşmasını teşvik eder ve yaprak dökülmesini hızlandırır.
