avatar
Psikoloji_My
20 puan • 587 soru • 616 cevap
✔️ Cevaplandı • Doğrulandı

AYT Coğrafya: Karstik Süreçler ve İlgili Terimler Sözlüğü

Karstik süreçler ve ilgili terimler çok karmaşık geliyor. Hangi terimleri bilmem gerekiyor, coğrafya için önemli mi?
WhatsApp'ta Paylaş
1 CEVAPLARI GÖR
✔️ Doğrulandı
0 kişi beğendi.
avatar
aysegul_oz
1485 puan • 685 soru • 669 cevap

🏞️ Karstik Arazi Nedir?

Karstik arazi, kolayca çözünebilen kayaçların (genellikle kireçtaşı, alçıtaşı ve dolomit) bulunduğu bölgelerde, suyun etkisiyle oluşan özel yer şekillerine sahip arazilerdir. Bu bölgelerde yağmur suları ve yeraltı suları kayaları eriterek ilginç ve farklı şekiller oluşturur.

💧 Karstik Süreçler Nasıl İşler?

  • 🌧️ Çözünme (Eriyik): Yağmur suları havadaki karbondioksiti alarak hafif asidik hale gelir. Bu asidik su, kireçtaşını yavaş yavaş eritir.
  • 🌊 Aşınma: Eriyik sonucu oluşan boşluklar zamanla büyür ve yeraltı suları ile birleşerek mağaraları oluşturur.
  • çökelme: Kalsiyum karbonat içeren sular, bazı koşullarda bu maddeyi çökelterek traverten gibi şekiller oluşturur.

🔑 Karstik Terimler Sözlüğü

mağara

Yeraltı sularının kireçtaşını eritmesiyle oluşan büyük boşluklardır. İçlerinde sarkıt ve dikit gibi yapılar bulunabilir.

📍 Sarkıt

Mağara tavanından aşağıya doğru sarkan, kalsiyum karbonat birikintilerinden oluşan koni şeklindeki yapılardır.

📍 Dikit

Mağara tabanından yukarıya doğru yükselen, kalsiyum karbonat birikintilerinden oluşan koni şeklindeki yapılardır. Sarkıtların yere düşen sularıyla oluşur.

📍 Sütun

Sarkıt ve dikitlerin birleşmesiyle oluşan, tavandan tabana uzanan yapıdır.

📍 Obruk

Yeraltı mağaralarının tavanının çökmesiyle oluşan, derin ve genellikle dairesel çukurlardır.

📍 Dolin

Karstik bölgelerde görülen, genellikle huni şeklinde küçük çukurlardır. Obruklara göre daha küçüktürler.

📍 Polye

Birkaç dolinin birleşmesiyle oluşan, geniş ve düz tabanlı karstik ovalardır.

📍 Uvala

Dolinlerin birleşmesiyle oluşan, polye'den daha küçük karstik çukurlardır.

📍 Traverten

Kalsiyum karbonat içeren sıcak suların yüzeye çıktığı yerlerde, buharlaşma sonucu çökelmeyle oluşan basamaklı şekillerdir. Pamukkale, Türkiye'deki en ünlü traverten örneğidir.

📍 Kör Vadi

Suyun aktığı bir vadinin, karstik arazide yer altına girmesiyle oluşan vadidir. Vadi aniden sona erer.

📍 Kanyon Vadi

Karstik bölgelerde, akarsuların derine aşındırma yapmasıyla oluşan, dik yamaçlı ve derin vadilerdir.

📍 Lapyalar (Karıklar)

Kireçtaşı yüzeyinde, suyun çözme etkisiyle oluşan küçük oluk veya yarık şeklindeki yüzey şekilleridir.

🌍 Karstik Arazi Nerelerde Görülür?

Karstik araziler, özellikle kireçtaşı kayaçlarının yaygın olduğu bölgelerde görülür. Türkiye'de Akdeniz Bölgesi (özellikle Toros Dağları) karstik arazilerin en yoğun olduğu yerdir. Ayrıca, Fransa, İtalya, Hırvatistan ve Çin gibi ülkelerde de geniş karstik alanlar bulunmaktadır.

Yorumlar