🧠 AYT Felsefe: Tümel Evvetleme Nedir?
Tümel evvetleme, felsefede bir önermenin veya yargının, bir bütünün tüm üyeleri için geçerli olduğunu iddia etmesidir. Yani, bir şeyin tamamı için doğru olduğunu söylersin.
- ✅ Tanım: Bir sınıfın veya kümenin tüm üyeleri hakkında kesin bir yargıda bulunmaktır.
- 🎯 Örnek: "Bütün insanlar ölümlüdür." Bu, insan sınıfının her üyesi için geçerli olan bir iddiadır.
- 💡 Formül: "Her X, Y'dir." Burada X bir sınıfı, Y ise o sınıfa ait bir özelliği temsil eder.
🤔 ÖSYM'nin Sorduğu Sorular ve Benzerleri
ÖSYM, felsefe sorularında tümel evvetlemeyi anlamanı ölçmek için çeşitli senaryolar kullanır. İşte bazı örnekler ve benzerleri:
📚 Örnek Soru 1:
Aşağıdakilerden hangisi tümel evvetlemeye örnektir?
a) Bazı insanlar dürüsttür.
b) Birkaç öğrenci sınavı geçti.
c) Bütün kediler miyavlar.
d) Çoğu kuş uçar.
e) Bazı çiçekler güzel kokar.
Doğru Cevap: c) Bütün kediler miyavlar. Çünkü bu ifade, kedi sınıfının tüm üyeleri için geçerli bir yargıda bulunmaktadır.
✍️ Benzer Soru 1:
Hangi ifade tümel bir yargıyı ifade eder?
a) Bazı meyveler tatlıdır.
b) Her zaman güneş açmaz.
c) Bütün gezegenler Güneş etrafında döner.
d) Genellikle yağmur yağar.
e) Nadiren kar yağar.
Doğru Cevap: c) Bütün gezegenler Güneş etrafında döner.
📚 Örnek Soru 2:
"Bütün metaller ısıyı iletir" önermesi hangi felsefi kavramla ilgilidir?
a) Tümel tikel
b) Tikel evvetleme
c) Tümel evvetleme
d) Tikel olumsuzlama
e) Tümel olumsuzlama
Doğru Cevap: c) Tümel evvetleme
✍️ Benzer Soru 2:
Aşağıdaki ifadelerden hangisi tümel evvetleme ilkesine dayanır?
a) Bazı öğrenciler başarılıdır.
b) Her insan hata yapabilir.
c) Çoğu zaman trafik yoğundur.
d) Nadiren doğru tahminler yaparım.
e) Bazen yalan söylerim.
Doğru Cevap: b) Her insan hata yapabilir.
📌 Tümel Evvetleme ile İlgili Dikkat Edilmesi Gerekenler
- ⚠️ İstisnalar: Tümel evvetlemeler her zaman doğru olmayabilir. İstisnalar olabileceğini unutma. Örneğin, "Bütün kuğular beyazdır" ifadesi, siyah kuğuların keşfiyle çürütülmüştür.
- 🔍 Kanıt: Tümel evvetlemeleri desteklemek için güçlü kanıtlar sunulmalıdır. Aksi takdirde, genellemeler yanıltıcı olabilir.
- 🤔 Eleştirel Düşünme: Tümel evvetlemeleri sorgulamak ve eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmek önemlidir.
🧩 Ek Bilgiler ve İpuçları
- 🔗 Tümel Tikel Ayrımı: Tümel evvetlemeyi, tikel evvetleme (bazı X'ler Y'dir) ile karıştırmamaya özen göster.
- 📚 Mantık: Tümel evvetleme, mantık derslerinde sıklıkla karşılaşılan bir konudur. Mantık kurallarını anlamak, bu tür soruları çözmene yardımcı olabilir.
- 🧠 Felsefi Metinler: Felsefi metinleri okurken, yazarların tümel evvetlemeleri nasıl kullandığına dikkat et.
