Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından, Osmanlı Devleti'nin zayıflaması ve İtilaf Devletleri'nin işgalleri, ülkedeki azınlıkların kendi çıkarlarını koruma ve bağımsızlıklarını ilan etme amacıyla çeşitli cemiyetler kurmalarına yol açmıştır. Bu cemiyetler, genellikle kendi etnik veya dini gruplarının yaşadığı bölgelerde faaliyet göstermişlerdir. İşte bu cemiyetlerden bazıları ve özellikleri:
Yunan Patrikhanesi tarafından İstanbul'da kurulmuştur. Amacı, Bizans İmparatorluğu'nu yeniden canlandırmak (Megali İdea) ve Batı Anadolu'yu Yunanistan'a katmaktır. Rum okullarında propaganda faaliyetleri yürütmüşler ve silahlı çeteler kurarak Türk halkına karşı saldırılar düzenlemişlerdir.
Mavri Mira Cemiyeti ile benzer amaçlar doğrultusunda hareket eden bu cemiyet de Yunanistan'ı büyütmeyi hedeflemiştir. Daha çok Yunanistan'daki faaliyetleriyle bilinir.
Trabzon merkezli kurulan bu cemiyetin amacı, Karadeniz Bölgesi'nde bir Pontus Rum Devleti kurmaktır. Yunanistan'dan destek almışlar ve bölgedeki Türk nüfusuna karşı şiddet eylemlerine girişmişlerdir.
Bu cemiyetler, Osmanlı topraklarında bir İsrail devleti kurmayı amaçlamışlardır. Filistin'e Yahudi göçünü teşvik etmişler ve ekonomik faaliyetlerle bölgede nüfuzlarını artırmaya çalışmışlardır.
Doğu Anadolu Bölgesi'nde bağımsız bir Ermeni devleti kurmayı amaçlayan bu cemiyetler, bölgedeki Türk ve Kürt nüfusa karşı terör eylemleri düzenlemişlerdir. İtilaf Devletleri'nden ve özellikle Rusya'dan destek almışlardır.
Bu cemiyetlerin faaliyetleri, Kurtuluş Savaşı sırasında Türk halkının direnişini artırmış ve milli bilincin uyanmasına katkıda bulunmuştur.
