💸 Batık Maliyet Nedir?
Batık maliyet, geçmişte yapılan ve geri döndürülemeyen harcamaları ifade eder. Bu maliyetler, gelecekteki kararları etkilememelidir çünkü artık geri alınamazlar. Bir projeye veya yatırıma başladıktan sonra, o projeden vazgeçseniz bile bu maliyetler ortadan kalkmaz.
- 🧱 Tanım: Geri döndürülemeyen ve gelecekteki kararları etkilememesi gereken geçmiş harcamalar.
- ⏳ Özellik: Tamamen geçmişe aittir ve gelecekteki getirilerle ilişkisi yoktur.
📊 Batık Maliyet Tuzağı
İnsanlar genellikle batık maliyetlere duygusal olarak bağlanır ve bu da rasyonel olmayan kararlara yol açabilir. Bu duruma batık maliyet tuzağı denir. Bir projeye ne kadar çok yatırım yaparsanız, ondan vazgeçmek o kadar zorlaşır, hatta projenin başarısız olacağı açıkça görülse bile.
- 🪤 Tanım: İnsanların batık maliyetlere duygusal olarak bağlanıp rasyonel olmayan kararlar alması.
- 🧠 Nedenleri: Kayıp korkusu, ego, tamamlanmamış işleri bitirme arzusu.
⚖️ Fırsat Maliyetiyle Karşılaştırma
Fırsat maliyeti, bir seçeneği tercih ettiğimizde vazgeçtiğimiz en iyi alternatiftir. Batık maliyetler geçmişe yönelikken, fırsat maliyeti geleceğe yöneliktir ve karar verme sürecinde dikkate alınması gereken önemli bir faktördür.
- 🎯 Fırsat Maliyeti: Bir seçeneği tercih ettiğimizde vazgeçtiğimiz en iyi alternatifin değeri.
- 🆚 Karşılaştırma:
- 📅 Zaman: Batık maliyet geçmişe, fırsat maliyeti geleceğe aittir.
- 🧭 Etki: Batık maliyetler kararları etkilememeli, fırsat maliyeti etkilemelidir.
- 💡 Amaç: Fırsat maliyeti, kaynakların en verimli şekilde kullanılmasını sağlamayı amaçlar.
📝 Örnek Senaryo
Bir şirket, yeni bir ürün geliştirmek için 500.000 TL harcamış olsun. Pazar araştırması sonucunda ürünün başarılı olma ihtimalinin düşük olduğu anlaşılıyor. Bu durumda:
- 💰 Batık Maliyet: Harcanan 500.000 TL batık maliyettir. Bu para geri alınamaz.
- 📈 Fırsat Maliyeti: Ürünü geliştirmeye devam etmek yerine, bu kaynakları (para, zaman, işgücü) daha karlı bir projeye yönlendirmenin fırsat maliyeti değerlendirilmelidir. Belki de bu kaynaklarla %15 getiri sağlayacak bir yatırım yapmak mümkün olabilir.
🔑 Karar Verme Süreci
Rasyonel karar verme sürecinde batık maliyetler göz ardı edilmeli ve yalnızca gelecekteki potansiyel getiriler ve fırsat maliyetleri dikkate alınmalıdır. Eğer bir projenin gelecekteki getirisi, fırsat maliyetinden düşükse, projeden vazgeçmek en doğru karar olacaktır.
- ✅ Adımlar:
- ❌ Batık maliyetleri göz ardı edin.
- ➕ Gelecekteki potansiyel getirileri değerlendirin.
- ➖ Fırsat maliyetini hesaplayın.
- ⚖️ Getiriler > Fırsat Maliyeti ise projeye devam edin, aksi takdirde vazgeçin.
