⚖️ İdari İşlemin İptali Davası Nedir?
İdari işlemin iptali davası, yetkili idari makamlar tarafından tesis edilen hukuka aykırı işlemlerin yargı yoluyla ortadan kaldırılmasını amaçlayan bir dava türüdür. Bu dava, idarenin keyfi veya hukuka aykırı uygulamalarına karşı bireylerin ve tüzel kişilerin haklarını koruma mekanizmasıdır.
- 📜 Hukuka Aykırılık Unsurları: İdari işlemin iptali davasında, işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönlerinden hukuka aykırı olduğu iddia edilebilir.
- 👨⚖️ Görevli Mahkeme: İdari işlemin iptali davalarında görevli mahkeme, işlemin niteliğine göre değişmekle birlikte genellikle idare mahkemeleridir.
- ⏱️ Dava Açma Süresi: İdari işlemlere karşı dava açma süresi, özel kanunlarda aksi belirtilmedikçe, işlemin ilgilisine tebliğinden itibaren 60 gündür.
⏳ Yürütmenin Durdurulması Nedir?
Yürütmenin durdurulması, idari işlemin iptali davası açılmasıyla birlikte veya dava sırasında talep edilebilen ve işlemin uygulanmasının dava sonuçlanıncaya kadar geçici olarak askıya alınmasını sağlayan bir hukuki tedbirdir. Bu tedbir, telafisi güç veya imkansız zararların önüne geçmeyi amaçlar.
- 🛑 Şartları: Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için, idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğacak olması gerekmektedir.
- ⚖️ Teminat: Mahkeme, yürütmenin durdurulması kararı verirken davacının teminat yatırmasına karar verebilir. Teminat, davacının haksız çıkması halinde idarenin uğrayabileceği zararları karşılamayı amaçlar.
- ⏱️ Kararın Etkisi: Yürütmenin durdurulması kararı, idari işlemin uygulanmasını dava sonuna kadar durdurur. Ancak, dava sonunda işlemin iptaline karar verilmezse, yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden ortadan kalkar.
❓ İdari İşlemin İptali Davası ve Yürütmenin Durdurulması Arasındaki Farklar
🎯 Amaç ve Kapsam
- 🎯 İdari İşlemin İptali Davası: İdari işlemin hukuka uygunluğunun yargısal denetimini ve hukuka aykırı ise iptalini amaçlar. Bu dava, işlemin tüm sonuçlarını ortadan kaldırır.
- ⏳ Yürütmenin Durdurulması: İdari işlemin uygulanmasının dava süresince geçici olarak durdurulmasını amaçlar. Yürütmenin durdurulması, sadece işlemin uygulanmasını askıya alır, işlemin kendisini ortadan kaldırmaz.
🗓️ Süreç ve Zamanlama
- 🗓️ İdari İşlemin İptali Davası: İdari işlemin tebliğinden itibaren belirli bir süre içinde açılır ve yargılama süreci sonunda karara bağlanır.
- ⏳ Yürütmenin Durdurulması: İptal davası ile birlikte veya dava sırasında talep edilebilir ve genellikle daha hızlı bir şekilde karara bağlanır. Yürütmenin durdurulması kararı, davanın sonucunu etkilemez.
🛡️ Sonuçlar
- 🛡️ İdari İşlemin İptali Davası: Dava sonucunda işlemin iptaline karar verilirse, işlem baştan itibaren geçersiz hale gelir ve tüm sonuçları ortadan kalkar.
- ⏳ Yürütmenin Durdurulması: Yürütmenin durdurulması kararı, sadece dava süresince işlemin uygulanmasını engeller. Dava sonunda işlemin iptaline karar verilmezse, işlem yeniden uygulanabilir hale gelir.
🔑 Özet Tablo
- İdari İşlemin İptali Davası
- ✅ Amaç: İdari işlemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi ve iptali.
- ✅ Kapsam: İşlemin tüm sonuçlarını ortadan kaldırır.
- ✅ Süreç: Daha uzun bir yargılama süreci gerektirir.
- Yürütmenin Durdurulması
- ✅ Amaç: İdari işlemin uygulanmasının dava süresince durdurulması.
- ✅ Kapsam: Sadece işlemin uygulanmasını askıya alır.
- ✅ Süreç: Daha hızlı bir şekilde karara bağlanır.
