Kimyasal denge, reaksiyon hızlarının eşitlendiği, ileri ve geri tepkimelerin aynı hızda gerçekleştiği dinamik bir durumdur. Bu durumda, reaktanların ve ürünlerin konsantrasyonları zamanla sabit kalır. Ancak bu, reaksiyonun durduğu anlamına gelmez; aksine, reaksiyon sürekli olarak hem ileri hem de geri yönde devam eder.
Bir reaksiyonun dengeye ulaşıp ulaşmayacağını belirleyen faktörler arasında sıcaklık, basınç ve reaktanların başlangıç konsantrasyonları bulunur. Dengeye ulaşıldığında, sistemin Gibbs serbest enerjisi minimumdur.
Denge sabiti (K), belirli bir sıcaklıkta reaksiyon ürünlerinin ve reaktanlarının konsantrasyonları arasındaki ilişkiyi ifade eden bir sayıdır. K değeri, reaksiyonun ne kadar "ileri" gittiğini veya ürünler lehine olup olmadığını gösterir.
Le Chatelier İlkesi, dengedeki bir sisteme bir stres uygulandığında (örneğin, sıcaklık, basınç veya konsantrasyon değişimi), sistemin bu stresi azaltacak yönde kayacağını belirtir. Bu ilke, kimyasal reaksiyonların dış etkilere nasıl tepki verdiğini anlamamıza yardımcı olur.
Sıcaklık değişimi, dengeyi endotermik veya ekzotermik reaksiyonlara göre farklı şekillerde etkiler:
Basınç değişimi, yalnızca gaz fazında gerçekleşen reaksiyonları etkiler. Basınç artışı, gaz moleküllerinin sayısının daha az olduğu yöne dengeyi kaydırır.
Reaktan veya ürünlerin konsantrasyonlarının değiştirilmesi, dengeyi etkiler. Bir maddenin konsantrasyonu artırılırsa, denge o maddeyi azaltacak yönde kayar.
Katalizörler, reaksiyon hızını artırır ancak denge konumunu değiştirmezler. Sadece dengeye daha hızlı ulaşılmasını sağlarlar.
