🧠 Kohlberg'in Ahlak Gelişimi Evreleri: KPSS'ye Hazırlık Rehberi
Lawrence Kohlberg, ahlaki muhakeme yeteneğimizin yaşamımız boyunca aşamalar halinde geliştiğini öne süren önemli bir psikologdur. KPSS'de sıkça karşımıza çıkan bu konuyu anlamak, hem sınav başarısı hem de kişisel gelişim için büyük önem taşır. Gelin, Kohlberg'in ahlak gelişimi evrelerini yakından inceleyelim:
🍎 1. Gelenek Öncesi Düzey
Bu düzeyde ahlaki yargılar, dışsal sonuçlara (ödül veya ceza) odaklıdır. Birey, davranışlarının sonuçlarına göre iyi veya kötü olduğuna karar verir.
- 📍 1. Evre: Ceza ve İtaat Yönelimi: Kurallara, cezadan kaçınmak için uyulur. "Yaramazlık yaparsam dayak yerim" düşüncesi hakimdir.
- 📍 2. Evre: Araçsal İlişkiler (Çıkar Yönelimi): Birey, kendi ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanır. "Sen benim sırtımı kaşı, ben de seninkini" mantığı geçerlidir.
📚 2. Geleneksel Düzey
Bu düzeyde ahlaki yargılar, toplumsal beklentilere ve kurallara uyum üzerine kuruludur. Birey, başkalarının onayını almak ve toplumsal düzeni sürdürmek ister.
- 📍 3. Evre: Kişilerarası Uyum (İyi Çocuk Yönelimi): Başkalarının beklentilerini karşılamak ve onayını almak önemlidir. "Herkes ne der?" sorusu ön plandadır.
- 📍 4. Evre: Kanun ve Düzen Yönelimi: Toplumsal kurallara ve yasalara mutlak itaat esastır. Düzenin korunması, bireysel çıkarların önündedir.
🌟 3. Gelenek Sonrası Düzey
Bu düzeyde ahlaki yargılar, evrensel etik ilkelere ve bireysel vicdana dayanır. Birey, toplumsal kuralları sorgulayabilir ve kendi ahlaki değerlerine göre hareket edebilir.
- 📍 5. Evre: Sosyal Sözleşme Yönelimi: Toplumsal kurallar, bireylerin haklarını korumak için vardır. Kurallar, gerektiğinde değiştirilebilir veya sorgulanabilir.
- 📍 6. Evre: Evrensel Ahlak İlkeleri Yönelimi: Adalet, eşitlik ve insan hakları gibi evrensel ilkelere dayalı ahlaki yargılar hakimdir. Birey, bu ilkelere aykırı durumlarda yasalara karşı gelebilir.
Önemli Not: Kohlberg'in ahlak gelişimi evreleri, her bireyin aynı sırayla geçeceği kesin aşamalar değildir. Bireyler, farklı evrelerde takılabilir veya bazı evreleri atlayabilirler.
📝 KPSS'de Ahlak Gelişimi Soruları Nasıl Çözülür?
KPSS'de Kohlberg'in ahlak gelişimi evreleri ile ilgili sorular genellikle senaryo şeklinde gelir. Bu tür soruları çözerken aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:
- ✔️ Sorudaki kişinin davranışlarını ve gerekçelerini dikkatlice okuyun.
- ✔️ Kişinin hangi ahlaki ilkelere göre hareket ettiğini belirleyin.
- ✔️ Bu ilkelerin, Kohlberg'in hangi evresine karşılık geldiğini tespit edin.
- ✔️ Şıklarda verilen evre tanımlarını, kişinin davranışlarıyla karşılaştırarak doğru cevabı bulun.
Umarım bu rehber, KPSS'ye hazırlanırken Kohlberg'in ahlak gelişimi evrelerini anlamanıza yardımcı olur. Başarılar dilerim!
