📚 KPSS Sözcük Türleri: İsimler
İsimler (adlar), varlıkları, kavramları, durumları ve duyguları karşılayan sözcüklerdir. Cümle içinde özne, nesne, tümleç gibi görevlerde bulunabilirler.
📌 İsimlerin Anlamlarına Göre Çeşitleri
- 🍎 Özel İsim (Ad): Tek olan, benzeri bulunmayan varlıkları karşılayan isimlerdir. Kişi adları, ülke adları, şehir adları, kurum adları, kitap adları, dergi adları, gazete adları özel isimdir. Özel isimler her zaman büyük harfle başlar ve aldığı yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz, çekim ekleri ayrılır.
Örnekler:
Ayşe, Türkiye, Ankara, Türk Dil Kurumu, Nutuk, Milliyet Gazetesi
- 🍎 Cins İsim (Ad): Aynı türden olan varlıkları karşılayan isimlerdir.
Örnekler:
kitap, kalem, ağaç, kuş, insan
- 🍎 Topluluk İsmi: Biçim olarak tekil olmasına rağmen anlam olarak birden çok varlığı ifade eden isimlerdir.
Örnekler:
ordu, millet, sürü, deste, düzine, demet
- 🍎 Tekil İsim: Aynı türden sadece bir varlığı ifade eden isimlerdir.
Örnekler:
kitap, öğrenci, ev
- 🍎 Çoğul İsim: Aynı türden birden fazla varlığı ifade eden isimlerdir. "-ler, -lar" çoğul eki ile yapılır.
Örnekler:
kitaplar, öğrenciler, evler
- 🍎 Soyut İsim: Duyu organlarımızla algılayamadığımız, zihinde tasarladığımız kavramları ifade eden isimlerdir.
Örnekler:
sevgi, nefret, mutluluk, üzüntü, akıl, düşünce
- 🍎 Somut İsim: Duyu organlarımızla algılayabildiğimiz varlıkları ifade eden isimlerdir.
Örnekler:
masa, sandalye, ağaç, güneş, rüzgar
❓ İsimlerde Küçültme
İsimlere getirilen "-cik, -ceğiz, -ce, -ceğizim" gibi eklerle küçültme anlamı katılabilir. Bu ekler aynı zamanda sevgi, acıma gibi anlamlar da katabilir.
- 🍎 Örnekler:
ev-cik, tepe-cik, kız-cağız, adam-cağız
📝 İsim Tamlamaları
İki veya daha fazla ismin bir araya gelerek oluşturduğu söz öbekleridir. İsim tamlamaları, tamlayan ve tamlanan olmak üzere iki temel unsurdan oluşur.
- 🍎 Belirtili İsim Tamlaması: Hem tamlayan hem de tamlanan ek alır. Tamlayan "-in, -ın, -un, -ün" (ilgi eki), tamlanan "-i, -ı, -u, -ü" (iyelik eki) eklerini alır.
Örnek:
kapının kolu, evin bahçesi, okulun müdürü
- 🍎 Belirtisiz İsim Tamlaması: Sadece tamlanan ek alır. Tamlayan ek almaz.
Örnek:
Türk dili, okul müdürü, zeytin yağı
- 🍎 Zincirleme İsim Tamlaması: En az üç ismin bir araya gelerek oluşturduğu tamlamalardır.
Örnek:
okul bahçesinin kapısı, evin kapısının rengi
- 🍎 Takısız İsim Tamlaması: Tamlayan ve tamlanan arasında bir nitelik veya madde ilişkisi bulunur. Herhangi bir ek almazlar.
Örnek:
demir kapı, altın yüzük, tahta masa
✍️ İsim - Fiil (Ad - Eylem)
Fiil kök veya gövdelerine getirilen "-ma, -ış, -mak" ekleriyle oluşturulan ve isim gibi kullanılan sözcüklerdir. Fiil anlamını taşırlar ancak isim gibi çekimlenebilirler.
- 🍎 Örnekler:
Okuma alışkanlığı önemlidir. (okumak fiilinden)
Gülüşü içimi ısıttı. (gülmek fiilinden)
Yürüyüş sağlıklıdır. (yürümek fiilinden)
✔️ Örnek KPSS Soruları
Soru 1: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?
A) Kuşlar gökyüzünde özgürce uçuyordu.
B) Aile, toplumun temelidir.
C) Kitap okumak, ufku genişletir.
D) Çocuklar bahçede oynuyordu.
E) Öğretmen öğrencilere ders anlatıyordu.
Cevap: B
Soru 2: Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi tür bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Sevgi her şeyin üstesinden gelir.
B) Mutluluk insanın içindedir.
C) Öfke kontrol edilmesi gereken bir duygudur.
D) Kitap en iyi arkadaştır.
E) Hüzün bazen iyi gelir.
Cevap: D
Soru 3: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili isim tamlaması kullanılmıştır?
A) Okul bahçesi çok güzeldi.
B) Öğrenci yurdunda kalıyorum.
C) Kapının kolu kırılmış.
D) Zeytin yağı sağlıklıdır.
E) Türkçe dersi çok eğlenceliydi.
Cevap: C
