🌍 Atatürk Dönemi Dış Politikası (1923-1938)
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde yürütülen dış politika, genç devletin bağımsızlığını koruma, milli çıkarlarını savunma ve bölgesinde istikrarı sağlama ilkeleri üzerine kurulmuştur. Bu dönemde Türkiye, "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" ilkesini benimseyerek barışçıl bir dış politika izlemiştir.
- 🤝 Temel İlkeler: Atatürk dönemi dış politikasının temelini oluşturan ilkeler şunlardır:
- 🇹🇷 Milli Egemenlik ve Bağımsızlık
- 🕊️ Yurtta Sulh, Cihanda Sulh
- 🌍 Mütekabiliyet (Karşılıklılık)
- ⚖️ Gerçekçilik
- 🤝 Batı ile İyi İlişkiler Kurma
- 🗓️ Önemli Gelişmeler: Bu dönemde Türkiye'nin dış politikada attığı önemli adımlar:
- 📜 Lozan Barış Antlaşması'nın uygulanması ve çözüme kavuşturulması
- 🤝 Milletler Cemiyeti'ne üye olunması (1932)
- 🌍 Balkan Antantı'nın imzalanması (1934)
- 🤝 Sadabat Paktı'nın imzalanması (1937)
- 📜 Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanması (1936)
🌊 Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936)
Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarını yeniden tesis eden ve Karadeniz'e kıyıdaş devletlerin güvenliğini sağlayan önemli bir uluslararası anlaşmadır.
- 📜 Arka Plan: Lozan Barış Antlaşması ile Boğazlar, uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmış ve askersizleştirilmişti. Ancak, değişen dünya koşulları ve Türkiye'nin artan güvenlik kaygıları, Boğazlar rejiminin yeniden düzenlenmesini zorunlu kılmıştır.
- 🗓️ İmzalanması: Montrö Boğazlar Sözleşmesi, 20 Temmuz 1936 tarihinde İsviçre'nin Montrö şehrinde imzalanmıştır. Türkiye, İngiltere, Fransa, Sovyetler Birliği, Japonya, Yunanistan, Romanya, Bulgaristan ve Yugoslavya tarafından imzalanmıştır.
- 🔑 Sözleşmenin Temel Hükümleri:
- 🇹🇷 Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenlik hakları tam olarak tanınmıştır.
- ⚓️ Savaş zamanında Türkiye'nin Boğazları kapatma yetkisi bulunmaktadır.
- 🚢 Ticaret gemilerinin geçişi serbesttir.
- ⚔️ Savaş gemilerinin geçişi belirli koşullara bağlanmıştır. Karadeniz'e kıyıdaş olmayan devletlerin savaş gemilerinin Boğazlardan geçişi sınırlandırılmıştır.
- ⏳ Sözleşme süresizdir.
- 🎯 Önemi: Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Türkiye'nin uluslararası alandaki saygınlığını artırmış, Boğazlar üzerindeki haklarını güvence altına almış ve Karadeniz'de istikrarın sağlanmasına katkıda bulunmuştur. Günümüzde de geçerliliğini korumaktadır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
- ❓ Montrö Sözleşmesi neden imzalandı?
- 📜 Lozan'daki Boğazlar Komisyonu'nun kaldırılması ve Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenliğinin yeniden tesis edilmesi amacıyla imzalanmıştır.
- ❓ Sözleşme hangi devletler arasında imzalandı?
- 🤝 Türkiye, İngiltere, Fransa, Sovyetler Birliği, Japonya, Yunanistan, Romanya, Bulgaristan ve Yugoslavya.
- ❓ Montrö'nün Türkiye için önemi nedir?
- 🛡️ Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenliğini güvence altına alması ve Karadeniz'de güvenliğin sağlanmasına katkıda bulunmasıdır.
