KPSS Tarih: Osmanlı Kültür ve Medeniyeti Konu Anlatımı ve Notları

Question

Osmanlı'nın kültür ve medeniyeti çok geniş bir konu. Notlara ve konu anlatımına ihtiyacım var, çünkü çok fazla detay var ve aklımda tutmakta zorlanıyorum. Özellikle hangi alanlarda gelişmeler olmuş, tam olarak oturtamıyorum.

Answer 1

🕌 Osmanlı Kültür ve Medeniyeti

Osmanlı İmparatorluğu, altı asrı aşkın bir süre boyunca hüküm sürerek, geniş bir coğrafyada derin izler bırakmıştır. Bu uzun süreçte, farklı kültürlerle etkileşim halinde kendine özgü bir medeniyet inşa etmiştir. İşte Osmanlı kültür ve medeniyetine dair önemli notlar:

• 🏛️ Devlet Yönetimi: Osmanlı Devleti, mutlak monarşi ile yönetilirdi. Padişah, devletin başı ve en yüksek otoriteydi. Kanun yapma, yürütme ve yargı yetkileri padişahın elindeydi. Şeyhülislam fetvalarıyla padişahın kararlarının İslam'a uygunluğunu denetlerdi.
• 📜 Divan-ı Hümayun: Devlet işlerinin görüşüldüğü en önemli organdı. Padişah veya sadrazam başkanlığında toplanır, devletin önemli meseleleri burada karara bağlanırdı. Üyeleri arasında sadrazam, vezirler, kazasker, defterdar ve nişancı bulunurdu.
• ⚔️ Ordu: Osmanlı ordusu, düzenli ve güçlü bir yapıya sahipti. Kapıkulu ordusu ve Tımarlı Sipahiler olmak üzere iki ana bölümden oluşuyordu. Kapıkulu ordusu, doğrudan padişaha bağlı profesyonel askerlerden oluşurken, Tımarlı Sipahiler, dirlik sahibi askerlerdi.
• ⚖️ Hukuk: Osmanlı hukuk sistemi, İslam hukuku (Şer'i Hukuk) ve örfi hukuk olmak üzere iki temel üzerine kuruluydu. Şer'i hukuk, Kur'an ve Sünnet'e dayanırken, örfi hukuk, padişahların koyduğu kanunlardan oluşuyordu.
• 🏘️ Toplumsal Yapı: Osmanlı toplumu, yönetenler (askeri) ve yönetilenler (reaya) olmak üzere iki ana sınıfa ayrılırdı. Askeri sınıf, devlet görevlileri, askerler ve din adamlarından oluşurken, reaya sınıfı, çiftçiler, esnaflar ve tüccarlardan oluşuyordu.
• 🌾 Ekonomi: Osmanlı ekonomisi, tarım, ticaret ve sanayiye dayanıyordu. Tarım, en önemli geçim kaynağıydı. Ticaret, özellikle İpek ve Baharat Yolları üzerinde bulunması nedeniyle önemli bir gelir kaynağıydı. Sanayi ise daha çok el sanatları ve küçük atölyeler şeklinde gelişmişti.
• 🕌 Mimari: Osmanlı mimarisi, İslam, Bizans ve Selçuklu mimarilerinden etkilenmiştir. Camiler, medreseler, türbeler, saraylar, hanlar ve hamamlar, Osmanlı mimarisinin önemli örnekleridir. Mimar Sinan, Osmanlı mimarisinin en önemli temsilcilerindendir. Eserleri arasında Süleymaniye Camii, Selimiye Camii ve Şehzade Camii bulunmaktadır.
• 📚 Eğitim: Osmanlı eğitim sistemi, medreseler ve mektepler olmak üzere iki ana kurumdan oluşuyordu. Medreseler, yükseköğretim kurumlarıydı ve daha çok dini ilimler öğretilirdi. Mektepler ise ilköğretim kurumlarıydı ve okuma yazma, temel dini bilgiler öğretilirdi.
• 🎨 Sanat ve Edebiyat: Osmanlı sanat ve edebiyatı, İslam kültüründen etkilenmiştir. Minyatür, hat, tezhip, ebru, ahşap oymacılığı ve çini sanatı, Osmanlı sanatının önemli dallarıdır. Divan edebiyatı, Osmanlı edebiyatının en önemli türüdür. Fuzuli, Baki, Nedim ve Şeyh Galip, Divan edebiyatının önemli temsilcilerindendir.

🎨 Sanat Anlayışı

• 🖼️ Minyatür: El yazması kitapları süslemek amacıyla yapılan küçük boyutlu resimlerdir. Perspektif yoktur, olaylar ve kişiler sembolik olarak anlatılır.
• 🖋️ Hat: Arap harflerini estetik bir şekilde yazma sanatıdır. Hattatlar, Kur'an-ı Kerim'i ve diğer dini metinleri güzel bir şekilde yazarak eserler ortaya koymuşlardır.
• ✨ Tezhip: Kitap sayfalarını altın ve diğer renklerle süsleme sanatıdır. Tezhip sanatçıları, kitapların kenarlarını, başlıklarını ve metin aralarını süsleyerek eserlere zarafet katmışlardır.
• 🌊 Ebru: Özel bir teknikle hazırlanan renkli sıvıların üzerine desenler çizilerek kağıda aktarılması sanatıdır. Ebru sanatı, Osmanlı döneminde önemli bir gelişme göstermiştir.