Mesafeli satış sözleşmesi, satıcı ve tüketicinin fiziksel olarak karşı karşıya gelmeden, iletişim araçları (telefon, internet vb.) yoluyla kurulan sözleşmelerdir. Bu tür sözleşmelerde tüketicinin korunması amacıyla özel düzenlemeler bulunmaktadır.
Yargıtay, mesafeli satış sözleşmelerinde tüketicinin korunması ilkesini ön planda tutmaktadır. Sözleşmenin şeffaf olması, tüketicinin bilgilendirilmesi ve cayma hakkının etkin bir şekilde kullanılması Yargıtay'ın önem verdiği hususlardır.
Tüketicinin cayma hakkı, mesafeli satış sözleşmelerinin en önemli unsurlarından biridir. Yargıtay, cayma hakkının kullanılmasında ispat yükümlülüğünün satıcıda olduğuna hükmetmiştir. Yani, tüketicinin cayma hakkını kullandığını ispatlaması gerekmez; satıcının, tüketicinin cayma hakkını usulüne uygun olarak bilgilendirdiğini ve cayma hakkının kullanılmasına engel olmadığını ispatlaması gerekir.
Satıcının ön bilgilendirme yükümlülüğü, tüketicinin bilinçli bir karar vermesi için kritik öneme sahiptir. Yargıtay, ön bilgilendirme formunun eksiksiz ve anlaşılır olmasını aramaktadır. Özellikle, malın temel nitelikleri, satış fiyatı, ödeme koşulları, teslimat şartları ve cayma hakkı gibi konularda tüketicinin açıkça bilgilendirilmesi gerekmektedir.
Mesafeli satışlarda ayıplı mal teslimi durumunda, tüketicinin hakları Tüketici Kanunu ile güvence altına alınmıştır. Yargıtay, ayıplı malın iadesi sürecinde tüketicinin mağduriyetini en aza indirmeyi amaçlamaktadır. Tüketicinin, maldaki ayıbı satıcıya bildirmesi ve malın iadesini talep etmesi gerekmektedir.
Aşağıda, mesafeli satış sözleşmeleriyle ilgili bazı emsal Yargıtay kararlarına örnekler verilmiştir:
Bu kararda, internet üzerinden yapılan bir alışverişte, satıcının ön bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmediği ve tüketicinin cayma hakkını kullanmasının engellendiği tespit edilmiştir. Yargıtay, tüketicinin sözleşmeyle bağlı olmadığına ve ödediği bedelin iadesine karar vermiştir.
Bu kararda, telefonla yapılan bir satışta, satıcının tüketicinin açık ve anlaşılır onayını almadığı ve sözleşmenin tüketici aleyhine olduğu tespit edilmiştir. Yargıtay, sözleşmenin geçersiz olduğuna ve tüketicinin zararlarının tazminine karar vermiştir.
Bu kararda, katalog üzerinden yapılan bir satışta, malın ayıplı olduğu ve satıcının ayıbı gidermediği tespit edilmiştir. Yargıtay, tüketicinin sözleşmeden dönme hakkını kullanabileceğine ve ödediği bedelin iadesine karar vermiştir.
