Parite, bir varlığın (döviz, hisse senedi, altın vb.) başka bir varlık cinsinden değerini ifade eder. Genellikle iki farklı döviz biriminin birbirine olan oranını belirtmek için kullanılır, ancak hisse senetleri veya altın gibi diğer varlıklar için de pariteler hesaplanabilir.
Döviz pariteleri, bir ülkenin para biriminin başka bir ülkenin para birimi karşısındaki değerini gösterir. İşte en temel döviz paritesi hesaplama yöntemleri:
Döviz paritesi hesaplaması için en basit yöntem, iki para biriminin birbirine bölünmesidir. Örneğin, 1 Euro'nun kaç Türk Lirası (TL) ettiğini bulmak için aşağıdaki formül kullanılır:
EUR/TRY = 1 EUR'nun TL cinsinden değeri
Eğer 1 EUR = 30 TL ise, EUR/TRY paritesi 30 olur.
Çapraz kur, iki para biriminin doğrudan kote edilmediği durumlarda, üçüncü bir para birimi (genellikle ABD Doları) aracılığıyla hesaplanan paritedir. Örneğin, EUR/GBP (Euro/İngiliz Sterlini) paritesini hesaplamak için:
Bu durumda EUR/GBP paritesi şu şekilde hesaplanır:
EUR/GBP = (EUR/USD) / (GBP/USD)
Örneğin, EUR/USD = 1.10 ve GBP/USD = 1.25 ise,
EUR/GBP = 1.10 / 1.25 = 0.88
Yani 1 Euro, 0.88 İngiliz Sterlini eder.
Hisse senedi pariteleri, bir şirketin hisse senedinin başka bir şirketin hisse senedi veya bir endeks karşısındaki göreceli performansını ölçmek için kullanılır. Bu, yatırımcıların farklı şirketlerin performansını karşılaştırmasına yardımcı olur.
İki hisse senedinin paritesini hesaplamak için, bir hisse senedinin fiyatını diğer hisse senedinin fiyatına bölebilirsiniz.
Örneğin, A şirketinin hisse senedi fiyatı 100 TL ve B şirketinin hisse senedi fiyatı 50 TL ise:
A/B = A şirketinin hisse senedi fiyatı / B şirketinin hisse senedi fiyatı
A/B = 100 / 50 = 2
Bu, A şirketinin hisse senedinin B şirketine göre 2 kat daha değerli olduğunu gösterir.
Bir hisse senedinin bir endeks (örneğin, BIST 100) karşısındaki performansını değerlendirmek için, hisse senedinin fiyatındaki değişimi endeksteki değişime oranlayabilirsiniz.
Örneğin, bir hisse senedi %10 artarken, BIST 100 endeksi %5 arttıysa:
Göreceli Performans = (Hisse Senedi Değişimi) / (Endeks Değişimi)
Göreceli Performans = 10 / 5 = 2
Bu, hisse senedinin endekse göre 2 kat daha iyi performans gösterdiğini gösterir.
Altın pariteleri, altının farklı para birimleri veya diğer emtialar karşısındaki değerini gösterir. En yaygın olanı, altının ABD Doları cinsinden değeridir (XAU/USD).
Altın fiyatının diğer para birimleri cinsinden değerini hesaplamak için, altının USD cinsinden fiyatını ilgili döviz kuruna bölmek veya çarpmak gerekir.
XAU/EUR (Altının Euro cinsinden değeri) şu şekilde hesaplanır:
XAU/EUR = XAU/USD / EUR/USD
XAU/EUR = 2000 / 1.10 = 1818.18 EUR
Yani 1 ons altın yaklaşık 1818.18 Euro eder.
Altın ve gümüş paritesi (Gold/Silver Ratio), bir ons altının kaç ons gümüşe eşit olduğunu gösterir. Bu oran, değerli metallerin göreceli değerini değerlendirmek için kullanılır.
Altın/Gümüş Oranı = (Altın Fiyatı / ons) / (Gümüş Fiyatı / ons)
Örneğin, altının ons fiyatı 2000 USD ve gümüşün ons fiyatı 25 USD ise:
Altın/Gümüş Oranı = 2000 / 25 = 80
Bu, bir ons altının 80 ons gümüşe eşit olduğunu gösterir.
