⚖️ Sınırlı Ehliyetsizlik Nedir?
Sınırlı ehliyetsizlik, bir kişinin fiil ehliyetinin çeşitli sebeplerle kısıtlanmış olması durumunu ifade eder. Bu durumdaki kişiler, bazı hukuki işlemleri tek başlarına yapamazlar; yasal temsilcilerinin (genellikle veli veya vasi) iznine veya onayına ihtiyaç duyarlar.
📚 Hukuki Anlamı
Türk Medeni Kanunu'na göre, ayırt etme gücüne sahip olmakla birlikte reşit olmayan veya kısıtlı olan kişiler sınırlı ehliyetsizdirler. Bu kişilerin hukuki işlemleri, kanun koyucu tarafından korunmaları amacıyla belirli sınırlamalara tabidir.
🎯 Kapsamı ve Unsurları
- 👧 Yaş Küçüklüğü: Henüz 18 yaşını doldurmamış olan kişiler, reşit olmadıkları için sınırlı ehliyetsizdirler. Ancak, 15 yaşını dolduran bir kişi, kendi isteği ve velisinin izniyle mahkeme kararıyla ergin kılınabilir.
- 🧠 Akıl Hastalığı veya Akıl Zayıflığı: Ayırt etme gücünü ortadan kaldıran akıl hastalığı veya akıl zayıflığı durumunda kişi tam ehliyetsiz olurken, ayırt etme gücünü önemli ölçüde azaltan durumlarda kişi sınırlı ehliyetsiz olabilir. Bu durum, mahkeme kararıyla tespit edilir.
- 💸 Savurganlık, Alkol veya Uyuşturucu Madde Bağımlılığı: Bu tür davranışlar nedeniyle kendilerini veya ailelerini yoksulluğa düşürme tehlikesi olan kişiler, mahkeme kararıyla kısıtlanabilir ve sınırlı ehliyetsiz hale gelebilirler.
- kötü Kötü Yönetim: Malvarlığını kötü yöneten ve bu nedenle kendisini veya ailesini zarara uğratma tehlikesi olan kişiler de kısıtlanabilir.
- 🧓 Yaşlılık veya Sakatlık: Yaşlılık veya fiziksel engelleri nedeniyle işlerini gereği gibi görmekte zorlanan ve bu nedenle yardıma ihtiyaç duyan kişiler de kısıtlanabilir.
🔑 Sınırlı Ehliyetsizlerin Yapabileceği ve Yapamayacağı İşlemler
Sınırlı ehliyetsizler, bazı hukuki işlemleri yasal temsilcilerinin izni olmadan yapabilirken, bazı işlemler için izin almak zorundadırlar.
- ✅ Yapabileceği İşlemler:
- 🎁 Karşılıksız Kazanma: Bağış kabul etmek gibi, herhangi bir karşılık ödemeden elde edilen kazançlar.
- 💯 Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklar: Nişanlanma, evlenme, vasiyetname düzenleme gibi şahsi haklar (kanuni temsilcinin rızası olsa bile bazı durumlarda mümkün olmayabilir).
- ⛔ Yapamayacağı İşlemler (Yasal Temsilcinin İzni Gerekenler):
- 💰 Borçlandırıcı İşlemler: Kredi çekmek, kefil olmak gibi borç altına sokan işlemler.
- 🏢 Taşınmaz Alım Satımı: Gayrimenkul alım veya satımı.
- 📜 Önemli Bağışlar: Malvarlığında önemli azalmaya neden olacak bağışlar.
❗ İstisnalar
Sınırlı ehliyetsiz bir kişi, yasal temsilcisinin açık veya zımni (örtülü) izniyle bazı işlemleri yapabilir. Örneğin, bir çocuğun harçlığını biriktirerek küçük bir oyuncak alması, zımni izne örnek olarak gösterilebilir.
🛡️ Sınırlı Ehliyetsizliğin Sonuçları
- 📜 Hukuki İşlemlerin Geçersizliği: Yasal temsilcinin izni olmadan yapılan hukuki işlemler genellikle geçersizdir. Ancak, yasal temsilci sonradan bu işleme onay verirse, işlem geçerli hale gelebilir.
- 🤝 Sorumluluk: Sınırlı ehliyetsizler, haksız fiillerinden sorumludurlar. Ancak, ayırt etme gücüne sahip olup olmadıkları dikkate alınır.
