⚖️ Soyut Norm Denetimi Nedir?
Soyut norm denetimi, bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin, Anayasa'ya şekil ve esas yönünden uygun olup olmadığının Anayasa Mahkemesi tarafından incelenmesidir. Bu denetim, söz konusu kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi yürürlüğe girdikten sonra yapılır.
🗓️ Başvuru Süresi
Soyut norm denetimi başvurusu, kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde yapılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir.
👤 Başvuru Yapabilecek Kişiler
Anayasa'ya göre soyut norm denetimi başvurusunda bulunmaya yetkili olanlar şunlardır:
- 🏛️ Cumhurbaşkanı
- 🧑⚖️ Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde en az 120 üyesi bulunan siyasi parti grupları
📝 Başvuru Şekli ve İçeriği
Soyut norm denetimi başvurusu yazılı olarak yapılır ve aşağıdaki unsurları içermelidir:
- ✍️ Başvuranın adı ve soyadı veya unvanı
- 📜 Başvurunun konusu (Hangi kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hangi maddelerinin iptali isteniyor?)
- ⚖️ İptal gerekçeleri (Anayasa'ya aykırılık iddiaları ve bu iddiaların dayanakları)
- 📑 Varsa, deliller
- 📅 Başvuru tarihi
- ✒️ Başvuranın veya yetkili temsilcisinin imzası
📍 Başvurunun Yapılacağı Yer
Soyut norm denetimi başvurusu, doğrudan Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'na yapılır.
⚙️ Başvuru Süreci
Başvuru yapıldıktan sonraki süreç şu şekilde işler:
- 📂 Anayasa Mahkemesi, başvuruyu şekil yönünden inceler.
- ✉️ Şekil eksikliği yoksa, başvuru esas yönünden incelenir. İlgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesini hazırlayan kurumlardan görüş istenebilir.
- 🗣️ Anayasa Mahkemesi, başvuru hakkında karar verir. Karar, Resmi Gazete'de yayımlanır.
⏳ Yürürlüğü Durdurma Talebi
Başvuru sahipleri, başvuru dilekçelerinde ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin yürürlüğünün durdurulmasını da talep edebilirler. Anayasa Mahkemesi, yürürlüğü durdurma talebini ayrı olarak değerlendirir. Yürürlüğü durdurma kararı verilmesi, davanın kabul edildiği anlamına gelmez.
🛑 Yürürlüğü Durdurma Kararının Şartları
Anayasa Mahkemesi, yürürlüğü durdurma kararı verebilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- 🚨 İptali istenen kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin uygulanması halinde, telafisi güç veya imkansız zararların doğacak olması
- 🔎 İptal isteminin ciddi bulunması
❗ Önemli Notlar
- 🗓️ 60 günlük başvuru süresinin kaçırılması, başvuru hakkının kaybına neden olur.
- 📝 Başvuru dilekçesinin eksiksiz ve açık olması, başvurunun kabul edilme olasılığını artırır.
- 👨⚖️ Anayasa Mahkemesi kararları kesindir ve herkesi bağlar.
