📊 Grafik Problemleri Nedir?
Grafik problemleri, TYT sınavında karşımıza çıkan ve bilgileri grafikler aracılığıyla sunan sorulardır. Bu grafikler genellikle doğrusal grafikler, dairesel grafikler veya sütun grafikleri şeklinde olabilir. Grafik okuma, yorumlama ve analiz yeteneği gerektirir.
📈 En Çok Çıkan Soru Tipleri
- 🍎 Doğrusal Grafik Problemleri: İki değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi gösteren grafiklerdir. Örneğin, zamana bağlı olarak bir ürünün fiyatındaki değişimi gösteren bir grafik.
- 🍩 Dairesel Grafik Problemleri: Bir bütünün parçalarını oranlayarak gösteren grafiklerdir. Örneğin, bir şirketin gelir kaynaklarının dağılımını gösteren bir grafik.
- 🍫 Sütun Grafik Problemleri: Farklı kategorilerdeki verileri karşılaştırmak için kullanılan grafiklerdir. Örneğin, farklı şehirlerdeki öğrenci sayılarını gösteren bir grafik.
📉 Doğrusal Grafiklerde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 🚗 Eğim: Grafiğin eğimi, değişkenler arasındaki değişim hızını gösterir. Eğim pozitif ise artış, negatif ise azalış vardır.
- ⛽ Kesim Noktaları: Grafiğin eksenleri kestiği noktalar önemlidir. Bu noktalar, başlangıç değerlerini veya sıfır değerlerini ifade edebilir.
- 🧭 Orantı: Doğrusal grafiklerde orantı kurarak bilinmeyen değerleri bulabiliriz.
🍕 Dairesel Grafiklerde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 📐 Açı ve Oran: Her dilimin açısı, o dilimin bütün içindeki oranını gösterir. Açı ne kadar büyükse, oran da o kadar büyüktür.
- 💯 Yüzde Hesaplama: Dairesel grafiklerde genellikle yüzde hesaplamaları yapılır. Bir dilimin yüzdesini bulmak için, o dilimin açısını 360 dereceye oranlarız.
- ⚖️ Karşılaştırma: Farklı dairesel grafikler karşılaştırılırken, her bir dilimin bütün içindeki oranına dikkat etmek gerekir.
📊 Sütun Grafiklerde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 📏 Yükseklik: Her sütunun yüksekliği, o kategorideki verinin değerini gösterir. Yükseklik ne kadar fazlaysa, değer de o kadar büyüktür.
- ↔️ Karşılaştırma: Sütun grafiklerde farklı kategorilerdeki veriler kolayca karşılaştırılabilir. En yüksek ve en düşük sütunlar belirlenerek yorum yapılabilir.
- 🧮 Toplam ve Ortalama: Sütun grafiklerdeki verilerin toplamı veya ortalaması hesaplanabilir. Bu, genel bir değerlendirme yapmak için faydalıdır.
🧩 Çözüm Stratejileri
- 🧐 Grafiği Anlama: Öncelikle grafiği dikkatlice inceleyin ve ne anlattığını anlamaya çalışın. Eksenlerdeki değişkenleri ve birimlerini kontrol edin.
- ✍️ Verileri Çıkarma: Grafikten gerekli verileri çıkarın ve not alın. Bu verileri kullanarak problemdeki boşlukları doldurabilirsiniz.
- 💡 Orantı Kurma: Grafiklerdeki orantıları kullanarak bilinmeyen değerleri bulun. Doğrusal grafiklerde eğim, dairesel grafiklerde açı ve oran önemlidir.
- 🧮 İşlem Yapma: Verileri çıkardıktan ve orantıları kurduktan sonra gerekli matematiksel işlemleri yapın. Toplama, çıkarma, çarpma, bölme gibi işlemleri doğru bir şekilde uygulayın.
- ✅ Kontrol Etme: Çözümünüzü bulduktan sonra, sonucu grafikle karşılaştırarak kontrol edin. Mantıklı olup olmadığını değerlendirin.
📝 Örnek Soru ve Çözümü
Soru: Bir şirketin aylık gelir dağılımını gösteren dairesel grafikte, reklam gelirleri 120 derece ile gösterilmektedir. Şirketin toplam geliri ₺60.000 ise, reklam gelirleri kaç TL'dir?
Çözüm:
Dairesel grafikteki toplam açı 360 derecedir.
Reklam gelirlerinin açısı 120 derece olduğuna göre, reklam gelirlerinin oranı $ rac{120}{360} = rac{1}{3}$'tür.
Şirketin toplam geliri ₺60.000 olduğuna göre, reklam gelirleri $ rac{1}{3} \times 60.000 = ₺20.000$'dir.
Cevap: ₺20.000
