🌍 Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) İşleyiş Mekanizması
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), soykırım, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçu gibi en ağır uluslararası suçları işleyenleri yargılamak üzere kurulmuş daimi bir mahkemedir. UCM'nin işleyişi, soruşturma, kovuşturma ve yargılama olmak üzere üç ana süreçten oluşur.
🔍 Soruşturma Süreci
- 🔎 Başlangıç: UCM savcısı, suç işlendiğine dair makul bir temel olduğuna inanırsa soruşturma başlatabilir. Bu, üye devletlerden gelen sevkler, Güvenlik Konseyi'nin sevkleri veya savcının kendi girişimiyle olabilir.
- 📜 Delil Toplama: Soruşturma sırasında savcı, tanık ifadeleri, belgeler, olay yeri incelemeleri ve diğer delilleri toplar. Bu süreçte, mağdurların ve tanıkların korunması büyük önem taşır.
- ⚖️ Ön İnceleme: Savcı, toplanan delilleri değerlendirerek suçun UCM'nin yargı yetkisine girip girmediğini ve davanın kabul edilebilir olup olmadığını belirler. Kabul edilebilirlik, davanın ulusal yargı mercileri tarafından soruşturulmaması veya kovuşturulmaması durumunda söz konusu olur.
- 🏛️ Soruşturma İzni: Savcı, ön inceleme sonucunda yeterli delil bulursa, soruşturma izni için yargıçlardan oluşan bir ön yargılama dairesine başvurur. Daire, savcının başvurusunu değerlendirir ve soruşturma izni verebilir.
🧑⚖️ Kovuşturma Süreci
- 📝 İddianame: Soruşturma tamamlandıktan sonra savcı, şüpheli hakkında bir iddianame hazırlar. İddianamede, sanığın işlediği iddia edilen suçlar ve deliller ayrıntılı olarak belirtilir.
- 👮 Tutuklama Emri: Savcı, iddianameyi ön yargılama dairesine sunar ve sanığın tutuklanması için bir emir çıkarılmasını talep eder. Daire, iddianameyi inceler ve tutuklama emri çıkarabilir.
- 🌍 Teslim: Tutuklama emri çıkarıldıktan sonra, üye devletler sanığı tutuklamak ve UCM'ye teslim etmekle yükümlüdür.
- ⚖️ Duruşma Öncesi Aşaması: Sanık UCM'ye teslim edildikten sonra, duruşma öncesi aşama başlar. Bu aşamada, sanığın hakları güvence altına alınır ve davanın yargılamaya hazır hale getirilmesi için gerekli hazırlıklar yapılır.
👨⚖️ Yargılama Süreci
- 🏛️ Duruşma: Yargılama, UCM yargıçlarından oluşan bir yargılama dairesi tarafından yapılır. Duruşma, açık ve adil bir şekilde yürütülür. Savcı ve savunma, delillerini sunar, tanıkları dinler ve argümanlarını yapar.
- 🧑⚖️ Karar: Yargılama sonunda, yargılama dairesi sanığın suçlu olup olmadığına karar verir. Sanık suçlu bulunursa, ceza belirlenir. UCM'nin verebileceği cezalar, hapis cezası ve bazı durumlarda malvarlığının müsadere edilmesidir. Ölüm cezası UCM tarafından verilemez.
- ✅ Temyiz: Sanık veya savcı, yargılama dairesinin kararına karşı temyiz başvurusunda bulunabilir. Temyiz, UCM temyiz dairesi tarafından incelenir.
- 🌍 Uluslararası İşbirliği: UCM'nin etkinliği, üye devletlerin işbirliğine bağlıdır. Üye devletler, UCM'nin soruşturma ve kovuşturma faaliyetlerine destek sağlamak, sanıkları tutuklamak ve teslim etmek ve diğer konularda işbirliği yapmakla yükümlüdür.
