⚖️ Türk Yargı Sisteminin Temel Yapısı
Türkiye'deki yargı sistemi, bağımsız mahkemeler aracılığıyla hukukun üstünlüğünü sağlamayı amaçlar. Bu sistem, farklı türdeki uyuşmazlıkları çözmek üzere çeşitli mahkemelerden oluşur. Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.
- 🏛️ Anayasa Mahkemesi: Anayasa'ya uygunluğu denetler, bireysel başvuruları karara bağlar ve siyasi parti davalarına bakar.
- ⚖️ Yüksek Mahkemeler: Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere üç ana yüksek mahkeme bulunur.
- 🏢 Adli Yargı Mahkemeleri: Hukuk ve ceza davalarına bakar. Sulh Hukuk, Asliye Hukuk, Ağır Ceza gibi mahkemeler bu kategoriye girer.
- 🏛️ İdari Yargı Mahkemeleri: İdare ile vatandaş arasındaki uyuşmazlıkları çözer. Vergi Mahkemeleri ve İdare Mahkemeleri bu gruba dahildir.
🏛️ Yüksek Mahkemeler ve Görevleri
⚖️ Yargıtay
Yargıtay, adli yargı mahkemelerince verilen kararların temyiz incelemesini yapar. Hukuk ve ceza daireleri olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Amacı, ülke genelinde hukukun eşit uygulanmasını sağlamaktır.
- 📜 Temyiz İncelemesi: Yerel mahkemelerin kararlarının hukuka uygunluğunu denetler.
- ⚖️ İçtihat Birliği: Farklı daireler arasındaki görüş ayrılıklarını gidererek hukuki istikrarı sağlar.
🏛️ Danıştay
Danıştay, idari yargı mahkemelerince verilen kararların temyiz incelemesini yapar. Ayrıca, idari konularda görüş bildirir ve kanun tasarıları hakkında mütalaa verir.
- 📜 İdari Uyuşmazlıklar: İdarenin eylem ve işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkları çözer.
- 📝 Danışma Görevi: İdari düzenlemeler hakkında görüş bildirir.
⚖️ Uyuşmazlık Mahkemesi
Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözer.
- 🧩 Görev Uyuşmazlığı: Hangi yargı kolunun davaya bakacağı konusundaki anlaşmazlıkları giderir.
- ⚖️ Hüküm Uyuşmazlığı: Aynı konuda farklı yargı kollarının verdiği çelişkili kararları ortadan kaldırır.
⚖️ Yargı Sisteminin İşleyişi
Türk yargı sistemi, belirli usul kurallarına göre işler. Davaların açılması, delillerin sunulması, savunma hakkının kullanılması ve kararların verilmesi gibi aşamalar bu süreçte yer alır.
- 📝 Dava Açma: İlgili mahkemeye dilekçe ile başvurulur.
- 📜 Delillerin Sunulması: Taraflar, iddialarını destekleyen delilleri mahkemeye sunar.
- 🗣️ Savunma Hakkı: Herkes, yargılama sürecinde savunma hakkına sahiptir.
- ⚖️ Karar: Mahkeme, delilleri değerlendirerek bir karar verir.
- 📢 Temyiz/İtiraz: Karara karşı, yasal süre içinde temyiz veya itiraz yoluna başvurulabilir.
🏛️ Anayasa Mahkemesi ve Önemi
Anayasa Mahkemesi, Türk yargı sisteminin en üstünde yer alır ve anayasal denetim görevini yerine getirir. Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasa'ya uygunluğunu denetler.
- 📜 Anayasaya Uygunluk Denetimi: Çıkarılan yasaların Anayasa'ya aykırı olup olmadığını inceler.
- 👤 Bireysel Başvuru: Temel hak ve özgürlükleri ihlal edilen bireylerin başvurularını değerlendirir.
- 🏛️ Siyasi Parti Davaları: Siyasi partilerin kapatılması veya hazine yardımlarından yoksun bırakılması gibi davalara bakar.
