Işıktan bağımsız reaksiyonlarda stromada gerçekleşen temel olay aşağıdakilerden hangisidir?
A) ATP ve NADPH sentezi
B) Suyun fotolizi
C) Karbon fiksasyonu
D) Işık enerjisinin kimyasal enerjiye dönüşümü
Sevgili öğrenciler, bu soru fotosentezin önemli bir aşaması olan ışıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü) ile ilgilidir. Bu reaksiyonlar, kloroplastın stromasında gerçekleşir ve ışık enerjisi olmadan, ışık reaksiyonlarında üretilen ATP ve NADPH kullanılarak organik madde sentezlenmesini sağlar.
- A) ATP ve NADPH sentezi: Bu moleküller, fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonları sırasında, kloroplastın tilakoit zarlarında sentezlenir. Işıktan bağımsız reaksiyonlarda ise bu moleküller kullanılır, sentezlenmez. Dolayısıyla bu seçenek, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda stromada gerçekleşen temel olay değildir.
- B) Suyun fotolizi: Suyun ışık enerjisiyle parçalanması (fotoliz), ışığa bağımlı reaksiyonların bir parçasıdır ve tilakoit zarlar üzerinde gerçekleşir. Bu olay, elektron, proton ve oksijen üretir. Işıktan bağımsız reaksiyonlarda stromada gerçekleşen temel bir olay değildir.
- C) Karbon fiksasyonu: İşte bu, ışıktan bağımsız reaksiyonların (Calvin döngüsü) ilk ve en temel adımıdır. Atmosferdeki karbondioksit ($CO_2$), bir organik molekül olan ribuloz-1,5-bifosfat (RuBP) ile birleştirilir. Bu reaksiyon, RuBisCO enzimi tarafından katalizlenir ve kloroplastın stromasında gerçekleşir. Bu olay sayesinde inorganik karbon, organik maddeye dönüştürülmeye başlar.
- D) Işık enerjisinin kimyasal enerjiye dönüşümü: Bu, fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonlarının genel amacıdır. Işık enerjisi, ATP ve NADPH gibi kimyasal enerji taşıyıcılarına dönüştürülür. Bu olay da tilakoit zarlar üzerinde gerçekleşir, stromada ışıktan bağımsız reaksiyonlar sırasında değil.
Bu bilgiler ışığında, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda stromada gerçekleşen temel olayın karbondioksitin organik bir moleküle bağlanması, yani karbon fiksasyonu olduğu açıktır.
Cevap C seçeneğidir.
