Şapka Kanunu (1925) ve Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması (1925) inkılaplarının ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ekonomik kalkınmayı sağlamaya yönelik olmaları
B) Laiklik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilmeleri
C) Eğitim sistemini düzenlemeye yönelik olmaları
D) Uluslararası ilişkileri güçlendirmeyi amaçlamaları
Sevgili öğrenciler, bu soruda iki önemli inkılabın ortak özelliğini bulmamız isteniyor: Şapka Kanunu (1925) ve Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması (1925).
Şimdi bu inkılapları tek tek inceleyelim ve ortak yönlerini bulmaya çalışalım:
- Şapka Kanunu (1925): Bu kanunla, geleneksel başlıklar yerine modern şapka giyilmesi zorunlu hale getirildi. Amacı, Türk toplumunun dış görünüşünü çağdaşlaştırmak, Batılılaşma yolunda önemli bir adım atmak ve geleneksel kıyafetlerin dini çağrışımlarını ortadan kaldırarak modern bir ulus kimliği oluşturmaktı. Bu, dini sembollerin kamusal alandan çekilmesi ve modern yaşam tarzının benimsenmesi yönünde atılmış bir adımdı.
- Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması (1925): Tekkeler ve zaviyeler, dini eğitim ve ibadet yerleri olmanın yanı sıra, zamanla toplumsal ve siyasi etkileri olan, çoğu zaman batıl inançları ve hurafeleri yayan, modernleşmenin önünde engel teşkil eden kurumlara dönüşmüştü. Bu kurumların kapatılmasıyla, dinin toplumsal yaşam üzerindeki geleneksel ve bazen de sömürücü etkisinin azaltılması, akıl ve bilimin ön plana çıkarılması hedeflendi. Bu da dinin devlet ve toplum işlerinden ayrılması, yani laikleşme yolunda atılmış çok önemli bir adımdı.
Her iki inkılabı da değerlendirdiğimizde:
- Şapka Kanunu, kıyafet devrimi aracılığıyla toplumsal yaşamda dini sembollerin etkisini azaltmayı ve modern bir görünüm kazandırmayı amaçlarken,
- Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması ise, dini kurumların toplumsal ve siyasi etkisini ortadan kaldırarak akılcı ve bilimsel düşünceyi yaygınlaştırmayı hedeflemiştir.
Bu iki inkılabın ortak noktası, dinin toplumsal ve siyasal hayattaki geleneksel etkisini azaltarak, modern, akılcı ve çağdaş bir toplum yapısı oluşturma çabasıdır. Bu çaba, Türkiye Cumhuriyeti'nin temel ilkelerinden biri olan laiklik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.
Diğer seçenekleri inceleyelim:
- A) Ekonomik kalkınmayı sağlamaya yönelik olmaları: Bu inkılapların doğrudan ekonomik kalkınmayla bir ilgisi yoktur. Daha çok sosyal ve kültürel dönüşümü hedeflerler.
- C) Eğitim sistemini düzenlemeye yönelik olmaları: Eğitim sistemini düzenleyen inkılap Tevhid-i Tedrisat Kanunu'dur (Öğretim Birliği Kanunu). Bu iki inkılabın doğrudan eğitim sistemiyle ilgili bir düzenlemesi yoktur.
- D) Uluslararası ilişkileri güçlendirmeyi amaçlamaları: Bu inkılaplar, ülkenin iç yapısını ve toplumsal yaşamını çağdaşlaştırmaya yönelikti. Uluslararası ilişkileri doğrudan güçlendirme amacı taşımazlar.
Bu nedenle, her iki inkılabın da ortak özelliği, laiklik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilmiş olmalarıdır.
Cevap B seçeneğidir.
