Sevgili öğrenciler,
Bu soruyu doğru bir şekilde çözmek için öncelikle SI birim sisteminde tanımlanan 7 temel büyüklüğü hatırlamamız ve skaler ile vektörel büyüklükler arasındaki farkı net bir şekilde anlamamız gerekmektedir.
- Skaler Büyüklükler: Sadece büyüklüğü (sayısal değeri ve birimi) ile tam olarak tanımlanabilen fiziksel büyüklüklerdir. Yönleri yoktur. Örneğin; kütle, zaman, sıcaklık, enerji.
- Vektörel Büyüklükler: Hem büyüklüğü hem de yönü olan fiziksel büyüklüklerdir. Ayrıca vektörel toplama kurallarına (paralelkenar veya üçgen yöntemi) uyarlar. Örneğin; kuvvet, hız, ivme, yer değiştirme.
Şimdi SI birim sistemindeki 7 temel büyüklüğü listeleyelim ve her birinin skaler mi yoksa vektörel mi olduğunu inceleyelim:
- Kütle ($m$): Skaler bir büyüklüktür. Sadece miktarı ile ifade edilir (örneğin, $5 \text{ kg}$). Yönü yoktur.
- Uzunluk ($L$): Skaler bir büyüklüktür. Bir cismin boyutu veya iki nokta arasındaki mesafe sadece büyüklüğü ile ifade edilir (örneğin, $10 \text{ m}$). Yönü yoktur. (Yer değiştirme vektöreldir, ancak uzunluk skalerdir.)
- Zaman ($t$): Skaler bir büyüklüktür. Sadece süresi ile ifade edilir (örneğin, $30 \text{ s}$). Yönü yoktur.
- Sıcaklık ($T$): Skaler bir büyüklüktür. Bir cismin ısıl durumu sadece değeri ile ifade edilir (örneğin, $25 \text{ K}$). Yönü yoktur.
- Madde Miktarı ($n$): Skaler bir büyüklüktür. Bir maddedeki atom veya molekül sayısı sadece miktarı ile ifade edilir (örneğin, $2 \text{ mol}$). Yönü yoktur.
- Işık Şiddeti ($I_v$): Skaler bir büyüklüktür. Bir ışık kaynağının belirli bir yöndeki parlaklığı sadece değeri ile ifade edilir (örneğin, $10 \text{ cd}$). Yönü yoktur.
- Akım Şiddeti ($I$): Bu büyüklük genellikle kafa karışıklığına neden olur. Elektrik akımının bir yönü (elektronların hareket yönü) olmasına rağmen, vektörel toplama kurallarına uymaz. Örneğin, bir kavşakta birleşen iki akım, cebirsel olarak toplanır, vektörel olarak değil. Bu nedenle, fiziksel olarak skaler bir büyüklüktür.
Yukarıdaki incelemeye göre, SI birim sistemindeki 7 temel büyüklüğün tamamı (kütle, uzunluk, zaman, sıcaklık, madde miktarı, ışık şiddeti ve akım şiddeti) fiziksel olarak skaler büyüklüklerdir. Dolayısıyla, doğru cevap 7 olmalıdır.
Ancak, bazı durumlarda veya belirli müfredatlarda, akım şiddetinin bir yönü olduğu gerekçesiyle yanlışlıkla vektörel bir büyüklük olarak kabul edildiği görülebilir. Eğer akım şiddetini vektörel bir büyüklük olarak kabul edersek, geriye kalan 6 temel büyüklük skaler olur.
Soru, seçenekler ve verilen doğru cevap (D seçeneği: 6) göz önüne alındığında, akım şiddetinin bu bağlamda vektörel olarak kabul edildiği varsayılmaktadır. Bu durumda, 7 temel büyüklükten 6 tanesi skaler olarak kabul edilmiş olur.
Cevap D seçeneğidir.
