2. "Bu konuyu arkadaşlarıma anlatacağım." cümlesindeki fiil için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Sadece kip eki almıştır
B) Hem kip eki hem kişi eki almıştır
C) Sadece kişi eki almıştır
D) Hiç çekim eki almamıştır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir cümlenin fiilini inceleyerek hangi ekleri aldığını bulacağız. Dil bilgisi konuları ilk başta biraz karmaşık gibi görünse de, adım adım ilerlediğimizde ne kadar kolay olduğunu göreceksiniz. Haydi başlayalım!
- Öncelikle verilen cümleyi dikkatlice okuyalım: "Bu konuyu arkadaşlarıma anlatacağım."
- Cümledeki fiili (eylemi bildiren sözcüğü) bulalım. Burada eylem "anlatmak" olduğu için fiilimiz "anlatacağım" kelimesidir.
- Şimdi bu fiili kök ve eklerine ayıralım. Fiilin kökü "anlat-"tır.
- Kökten sonra gelen eklere bakalım:
- "-acak/-ecek" eki, fiile gelecek zaman anlamı katmıştır. Bu ekler, fiillere zaman veya dilek anlamı katan kip ekleridir. Yani fiilimiz bir kip eki almıştır.
- "-ım" eki ise, eylemi kimin yaptığını (1. tekil kişi, yani "ben") belirtir. Fiile eylemi yapan kişiyi bildiren bu eklere kişi ekleri denir. Yani fiilimiz bir kişi eki de almıştır.
- O halde, "anlatacağım" fiili hem gelecek zaman kip eki olan "-acak/-ecek" ekini, hem de 1. tekil kişi eki olan "-ım" ekini almıştır.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Sadece kip eki almıştır: Yanlış, aynı zamanda kişi eki de almıştır.
- B) Hem kip eki hem kişi eki almıştır: Doğru, yukarıdaki analizimizle uyuşuyor.
- C) Sadece kişi eki almıştır: Yanlış, aynı zamanda kip eki de almıştır.
- D) Hiç çekim eki almamıştır: Yanlış, kip ve kişi ekleri birer çekim ekidir.
Gördüğünüz gibi, fiili kök ve eklerine ayırıp her ekin görevini belirlediğimizde doğru cevaba ulaşmak çok kolay oldu. Bu tür soruları çözerken fiilin hangi anlamları taşıdığına ve bu anlamları hangi eklerin verdiğine odaklanmak size her zaman yardımcı olacaktır.
Cevap B seçeneğidir.
