🎓 Göller ve oluşumlarına göre göl çeşitleri Test 2 - Ders Notu
Bu ders notu, göllerin oluşum şekillerine göre sınıflandırılması ve farklı göl türlerinin özelliklerini anlamanıza yardımcı olacaktır. Testte başarılı olmak için bu bilgileri dikkatlice inceleyin.
📌 Buzul Gölleri 🧊
Buzulların aşındırması veya morenlerin biriktirmesi sonucu oluşan çukurlarda biriken sularla meydana gelirler.
- Genellikle dağlık ve yüksek enlemlerde bulunurlar.
- Derin ve soğuk sulardır.
- Türkiye'de özellikle Toros Dağları ve Doğu Anadolu'da görülürler.
⚠️ Dikkat: Buzul gölleri, buzul vadilerinde veya sirklerde oluşabilir.
📌 Tektonik Göller 🌍
Yer kabuğundaki kırılma ve çökme sonucu oluşan çukurlarda biriken sularla oluşurlar.
- Genellikle fay hatları üzerinde bulunurlar.
- Derin ve büyük göllerdir.
- Türkiye'deki en büyük göllerin çoğu tektonik kökenlidir (Örn: Van Gölü, Tuz Gölü, Beyşehir Gölü).
💡 İpucu: Tektonik göllerin oluşumu, deprem riski olan bölgelerle ilişkilendirilebilir.
📌 Volkanik Göller 🌋
Volkanik patlamalar sonucu oluşan krater, kaldera veya maar çukurlarında biriken sularla meydana gelirler.
- Krater gölleri volkan konisinin tepesindeki çukurlarda oluşur.
- Kaldera gölleri büyük volkanik patlamalar sonucu çöken alanlarda oluşur.
- Maar gölleri ise gaz patlamalarıyla oluşan çukurlarda oluşur.
- Türkiye'de Nemrut Krater Gölü ve Meke Gölü örnekleridir.
⚠️ Dikkat: Volkanik göllerin suları, volkanik aktivite nedeniyle mineraller açısından zengin olabilir.
📌 Set Gölleri 🏞️
Doğal veya beşeri engellerin bir vadi veya akarsu önünü kapatması sonucu oluşan göllerdir.
- Heyelan set gölleri, heyelan sonucu oluşan toprak ve kaya kütlelerinin bir akarsuyu tıkamasıyla oluşur (Örn: Tortum Gölü).
- Alüvyon set gölleri, akarsuların taşıdığı alüvyonların bir vadiyi tıkamasıyla oluşur (Örn: Eymir Gölü, Mogan Gölü).
- Kıyı set gölleri (lagünler), kıyı okları veya kordonları ile denizden ayrılan sığ sulak alanlardır (Örn: Büyükçekmece Gölü, Küçükçekmece Gölü).
- Baraj gölleri (yapay set gölleri), insanlar tarafından inşa edilen barajların suları tutmasıyla oluşur (Örn: Atatürk Baraj Gölü).
💡 İpucu: Set göllerinin oluşumu, çevresel faktörlere ve insan etkisine bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
📌 Karstik Göller 💧
Kalkerli arazilerde, kireçtaşının erimesi sonucu oluşan çukurlarda biriken sularla meydana gelirler.
- Genellikle derin ve dairesel şekildedirler.
- Suları kireçli olduğu için serttir.
- Türkiye'de Akdeniz Bölgesi'nde yaygındır (Örn: Salda Gölü).
⚠️ Dikkat: Karstik göllerin suları yer altına sızabilir ve yeraltı sularını besleyebilir.
