"Ki" bağlacının yazımı ile ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde yanlışlık yapılmıştır?
A) Öyle güzel bir resim yapmışki herkes hayran kaldı.
B) Biliyorum ki bu sınavı mutlaka kazanacaksın.
C) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
D) Akşamki toplantıya katılamayacağım.
Sevgili öğrenciler, "ki" bağlacının yazımı Türkçede sıkça karıştırılan konulardan biridir. Ancak birkaç basit kuralı öğrendiğimizde bu karışıklığı kolayca giderebiliriz. Gelin, bu soruyu adım adım inceleyerek "ki"nin doğru yazımını birlikte öğrenelim.
Türkçede üç farklı "ki" vardır:
- Bağlaç olan "ki": Bu "ki" her zaman ayrı yazılır. Genellikle iki cümleyi veya cümleciği birbirine bağlar. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz veya çok az değişir. Örneğin: "Anladım ki sen haklısın."
- İlgi zamiri olan "-ki": Bu "-ki" her zaman bitişik yazılır. Bir ismin yerini tutar. Örneğin: "Benim kalemim kayboldu, seninki nerede?" (Senin kalemin anlamında)
- Sıfat yapan "-ki": Bu "-ki" de her zaman bitişik yazılır. Bir ismin önüne gelerek onu niteler veya belirtir. Genellikle "-deki" veya "-ki" şeklinde kullanılır. Örneğin: "Evdeki hesap çarşıya uymadı." (Hangi hesap? Evdeki hesap)
Peki, bu üç "ki"yi birbirinden nasıl ayıracağız? İşte size pratik bir yöntem:
- "Ki"nin üzerine "-ler / -lar" ekini getirin.
- Eğer kelime anlamlı oluyorsa, o "ki" bitişik yazılır (ilgi zamiri veya sıfat yapan -ki'dir).
- Eğer kelime anlamsız oluyorsa, o "ki" ayrı yazılır (bağlaç olan ki'dir).
Şimdi bu kuralı seçeneklerimize uygulayalım:
- A) Öyle güzel bir resim yapmışki herkes hayran kaldı.
- Buradaki "yapmışki" ifadesine "-ler" ekini getirelim: "yapmışkiler". Anlamsız oluyor, değil mi?
- Bu durumda "ki"nin ayrı yazılması gerekir. Yani doğrusu "yapmış ki" olmalıdır.
- Bu cümlede "ki" bağlaç görevindedir ve ayrı yazılması gerekirken bitişik yazıldığı için yanlışlık yapılmıştır.
- B) Biliyorum ki bu sınavı mutlaka kazanacaksın.
- Buradaki "biliyorum ki" ifadesine "-ler" ekini getirelim: "biliyorumkiler". Anlamsız oluyor.
- Bu durumda "ki"nin ayrı yazılması gerekir ve cümlede de ayrı yazılmıştır. Bu ifade doğrudur.
- C) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
- Buradaki "evdeki" ifadesine "-ler" ekini getirelim: "evdekiler". Anlamlı oluyor (evde olan şeyler/kişiler anlamında).
- Bu durumda "ki"nin bitişik yazılması gerekir ve cümlede de bitişik yazılmıştır. Bu ifade doğrudur. Buradaki "-ki" sıfat yapan "-ki"dir.
- D) Akşamki toplantıya katılamayacağım.
- Buradaki "akşamki" ifadesine "-ler" ekini getirelim: "akşamkiler". Anlamlı oluyor (akşam olan şeyler/olaylar anlamında).
- Bu durumda "ki"nin bitişik yazılması gerekir ve cümlede de bitişik yazılmıştır. Bu ifade doğrudur. Buradaki "-ki" sıfat yapan "-ki"dir.
Gördüğümüz gibi, "ki"nin ayrı yazılması gereken tek seçenek A seçeneğidir ve orada bitişik yazılarak yanlışlık yapılmıştır.
Cevap A seçeneğidir.
