8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde pekiştirilmiş sözcük niteleme sıfatı görevinde kullanılmıştır?
A) Yemyeşil ormanın içinde kaybolmuştuk.
B) Gittikçe daha da güzelleşiyor.
C) Sapsarı elmalar dalları süslüyordu.
D) Kapkaranlık bir gecede yola çıktılar.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, pekiştirilmiş bir sözcüğün niteleme sıfatı görevinde kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "pekiştirilmiş sözcük" ve "niteleme sıfatı" kavramlarını hatırlayalım:
- Pekiştirilmiş Sözcük: Anlamı güçlendirilmiş, vurgulanmış sözcüklerdir. Genellikle 'm, p, r, s' harfleriyle yapılan pekiştirmeler (sapsarı, yemyeşil), ikilemeler (güzel güzel), 'mı/mi' edatıyla yapılan pekiştirmeler (güzel mi güzel) gibi farklı yolları vardır.
- Niteleme Sıfatı: Varlıkları renk, durum, biçim gibi yönlerden niteleyen, yani "nasıl?" sorusuna cevap veren sıfatlardır. Her zaman bir isimden önce gelirler. Örneğin, "nasıl ev? güzel ev." cümlesindeki "güzel" kelimesi bir niteleme sıfatıdır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yemyeşil ormanın içinde kaybolmuştuk.
- Burada pekiştirilmiş sözcük "yemyeşil"dir.
- "Yemyeşil" kelimesi "orman" ismini nitelemektedir. "Nasıl orman? Yemyeşil orman." sorusuna cevap verdiği için niteleme sıfatı görevindedir.
- B) Gittikçe daha da güzelleşiyor.
- Bu cümlede "daha da" ifadesi bir pekiştirme (anlamı güçlendirme) görevi üstlenmiştir. Ancak bu ifade, "güzelleşiyor" fiilini nitelemektedir.
- "Güzelleşiyor" bir fiildir. Niteleme sıfatları ise isimleri niteler. Dolayısıyla, bu cümlede pekiştirilmiş bir sözcük niteleme sıfatı görevinde kullanılmamıştır. "Daha da" ifadesi, fiili niteleyen bir zarf görevindedir.
- C) Sapsarı elmalar dalları süslüyordu.
- Burada pekiştirilmiş sözcük "sapsarı"dır.
- "Sapsarı" kelimesi "elmalar" ismini nitelemektedir. "Nasıl elmalar? Sapsarı elmalar." sorusuna cevap verdiği için niteleme sıfatı görevindedir.
- D) Kapkaranlık bir gecede yola çıktılar.
- Burada pekiştirilmiş sözcük "kapkaranlık"tır.
- "Kapkaranlık" kelimesi "gece" ismini nitelemektedir. "Nasıl gece? Kapkaranlık gece." sorusuna cevap verdiği için niteleme sıfatı görevindedir.
A, C ve D seçeneklerinde pekiştirilmiş sözcükler (yemyeşil, sapsarı, kapkaranlık) doğrudan bir ismi niteleyerek niteleme sıfatı görevinde kullanılmıştır. B seçeneğinde ise "daha da" ifadesi bir fiili nitelediği için zarf görevindedir, niteleme sıfatı değildir.
Cevap B seçeneğidir.
