Merhaba sevgili öğrenciler!
Karbondioksit ($CO_2$), vücudumuzda metabolik faaliyetler sonucu oluşan bir atık gazdır ve akciğerler aracılığıyla dışarı atılması gerekir. Bu gazın dokulardan akciğerlere taşınması farklı şekillerde gerçekleşir. Şimdi bu taşıma şekillerini tek tek inceleyelim:
- I. Plazmada çözünmüş halde: Karbondioksitin yaklaşık %5-7'lik küçük bir kısmı, kan plazmasında doğrudan çözünmüş halde taşınır. Bu, $CO_2$'nin basit difüzyonla taşınma şeklidir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- II. Karbonik asit olarak: Karbondioksit ($CO_2$), alyuvarların içinde su ($H_2O$) ile birleşerek karbonik anhidraz enzimi sayesinde karbonik asit ($H_2CO_3$) oluşturur. Ancak karbonik asit çok kararsız bir bileşiktir ve hemen hidrojen iyonu ($H^+$) ile bikarbonat iyonuna ($HCO_3^-$) ayrışır. Yani, karbonik asit bir ara üründür, kan plazmasında bu formda uzun süre taşınmaz. Asıl taşıma bikarbonat iyonları şeklinde gerçekleşir. Bu nedenle, "karbonik asit olarak" doğrudan bir taşıma şekli olarak kabul edilmez. Bu ifade yanlıştır.
- III. Karbaminohemoglobin olarak: Karbondioksitin yaklaşık %20-23'ü, alyuvarlardaki hemoglobin molekülünün amino gruplarına bağlanarak karbaminohemoglobin oluşturur. Hemoglobinin oksijen bağladığı kısımlara değil, farklı bölgelerine bağlanır. Bu da bir taşıma şeklidir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- IV. Bikarbonat iyonu olarak: Karbondioksitin en büyük kısmı (yaklaşık %70'i), alyuvarlarda karbonik asit oluştuktan sonra, bu asidin ayrışmasıyla oluşan bikarbonat iyonları ($HCO_3^-$) şeklinde taşınır. Bikarbonat iyonları alyuvardan plazmaya geçer ve plazmada çözünmüş halde akciğerlere taşınır. Bu, $CO_2$ taşımasının en önemli yoludur. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, kanda karbondioksitin taşınma şekilleri I (Plazmada çözünmüş halde), III (Karbaminohemoglobin olarak) ve IV (Bikarbonat iyonu olarak) ifadeleri doğrudur.
Cevap C seçeneğidir.
