🎓 Özel adlar nasıl yazılır Test 2 - Ders Notu
Bu ders notu, "Özel adlar nasıl yazılır Test 2" testinde karşılaşabileceğin temel kuralları ve önemli noktaları sade bir dille özetler. Özel adların yazımı, büyük harf kullanımı ve eklerin doğru ayrılması gibi konulara odaklanacağız.
📌 Kişi Adları, Soyadları ve Lakaplar
İnsanlara verilen özel adlar, soyadları ve unvanlar her zaman büyük harfle başlar.
- Kişi adları ve soyadları: **Ayşe Yılmaz**, **Mustafa Kemal Atatürk**.
- Kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar: **Doktor Ali Bey**, **Öğretmen Zeynep Hanım**, **Fatih Sultan Mehmet**, **Deli İbrahim**.
- Akrabalık bildiren kelimeler (teyze, amca, dayı, nine vb.) özel adın yerine kullanıldığında veya bir unvan gibi kullanıldığında büyük harfle başlar: **Nene Hatun**, **Gül Baba**.
💡 İpucu: Akrabalık bildiren kelimeler gerçek akrabalık belirtiyorsa küçük harfle yazılır: "Ayşe teyzem geldi."
🌍 Yer Adları
Kıta, ülke, bölge, il, ilçe, köy, mahalle, cadde, sokak, meydan, dağ, deniz, nehir, göl, ova gibi yer adları büyük harfle başlar.
- Yer adları: **Asya Kıtası**, **Türkiye**, **İç Anadolu Bölgesi**, **Ankara**, **Çankaya İlçesi**, **Kızılay Meydanı**, **Tuna Nehri**, **Van Gölü**.
- Yer adlarındaki ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler de büyük harfle başlar: **Ağrı Dağı**, **Ege Denizi**, **Çanakkale Boğazı**.
⚠️ Dikkat: Yer adlarında kullanılan "doğu", "batı", "kuzey", "güney", "orta" gibi yön bildiren sözcükler özel adın bir parçası ise büyük, değilse küçük harfle başlar: **Batı Karadeniz**, ama "Ankara'nın doğusu".
🏢 Kurum, Kuruluş ve İşyeri Adları
Devlet kurumları, okullar, dernekler, şirketler ve benzeri kuruluşların adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
- Kurum adları: **Türk Dil Kurumu**, **Milli Eğitim Bakanlığı**, **Çankaya Lisesi**, **Yeşilay Derneği**, **Anadolu Sigorta**.
📚 Kitap, Dergi, Gazete ve Sanat Eseri Adları
Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel, beste vb.) her kelimesi büyük harfle başlar.
- Eser adları: **Nutuk**, **Varlık Dergisi**, **Hürriyet Gazetesi**, **Kaplumbağa Terbiyecisi** (tablo).
- Özel ada dahil olmayan gazete, dergi, tablo vb. sözcükler büyük harfle başlamaz: **Milliyet gazetesi**, **Türk Dili dergisi**. (Ancak, "Resmî Gazete" istisnadır.)
📝 Özel Adlara Gelen Ekler
Özel adlara gelen çekim ekleri (hâl ekleri, iyelik ekleri vb.) kesme işaretiyle ayrılır.
- Örnekler: **Ankara'ya**, **Türkiye'nin**, **Mehmet'e**, **Türkçenin**.
- Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz: **Türk Dil Kurumuna**, **Türkiye Büyük Millet Meclisine**, **Millî Eğitim Bakanlığından**.
- Özel adlara getirilen yapım ekleri ve çokluk eki (-ler, -lar) kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu eklerden sonra gelen diğer ekler de ayrılmaz: **Türkçe**, **Ankaralı**, **Müslümanlık**, **Ahmetler**, **Türkçenin**, **Ankaralıların**.
💡 İpucu: -ler/-lar eki özel adlara geldiğinde "aile" anlamı katıyorsa ayrılmaz: "Yılmazlar bu akşam bize gelecek."
📅 Ulusal ve Dini Bayramlar, Özel Günler
Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar.
- Bayramlar ve günler: **Ramazan Bayramı**, **Kurban Bayramı**, **Cumhuriyet Bayramı**, **Anneler Günü**, **Öğretmenler Günü**.
🗣️ Dil, Din, Millet ve Mezhep Adları
Dil, din, millet, mezhep adları ve bunlara mensup olanları bildiren kelimeler büyük harfle başlar.
- Örnekler: **Türkçe**, **İngilizce**, **Müslümanlık**, **Hristiyanlık**, **Türk**, **Alman**, **Sünni**, **Alevi**.
🔭 Gezegen, Yıldız ve Gök Cisimleri Adları
Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar.
- Örnekler: **Mars**, **Venüs**, **Halley Kuyruklu Yıldızı**, **Büyük Ayı**.
- "Dünya", "güneş", "ay" kelimeleri coğrafya veya gök bilimi terimi olarak kullanıldığında büyük, genel anlamda kullanıldığında küçük harfle başlar: "Ay Dünya'nın uydusudur." (Gök bilimi) ama "Evimizin önünde güneşleniyoruz." (Genel anlam).
🧭 Yön Adları ve Büyük Harf Kullanımı
Yön adları (doğu, batı, kuzey, güney, güneydoğu vb.) özel addan önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük harfle başlar.
- Örnekler: **Kuzey Amerika**, **Doğu Anadolu**, ama "Ankara'nın doğusu", "Türkiye'nin batısı".
- Yön adları bir düşünce, yaşam biçimi veya medeniyet anlamında kullanıldığında büyük harfle başlar: **Batı medeniyeti**, **Doğu mistisizmi**.
⚠️ Dikkat: Yön adları, yer adlarının bir parçası olduğunda her zaman büyük harfle yazılır: **Güneydoğu Anadolu Bölgesi**.
