Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktadan sonra büyük harfle başlanmasının gerekçesi diğerlerinden farklıdır?
A) Konuşmasını şu sözlerle bitirdi: "Umudunuzu asla kaybetmeyin."
B) Mektubunda şunu yazmıştı: "Sizi çok özledim."
C) Levhada şu yazıyordu: "Giriş Ücretsizdir."
D) Talimatta belirtildi: "Tüm personel tatil günlerinde çalışacak."
Sevgili öğrenciler, bu soruda iki noktadan sonra büyük harfle başlama kuralının farklı bir gerekçeyle kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. İki noktadan sonra büyük harfle başlama kuralının iki temel nedeni vardır:
- Doğrudan Aktarma (Alıntı): Birinin sözü veya yazısı tırnak içinde aynen aktarılıyorsa büyük harfle başlanır.
- Açıklayıcı Cümle: İki noktadan sonra gelen ifade, bağımsız bir cümle niteliğinde bir açıklama veya örnek teşkil ediyorsa büyük harfle başlanır.
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) Konuşmasını şu sözlerle bitirdi: "Umudunuzu asla kaybetmeyin."
- Burada iki noktadan sonra gelen ifade, bir kişinin doğrudan sözüdür (konuşma). Bu bir alıntıdır ve bu nedenle büyük harfle başlamıştır.
- B) Mektubunda şunu yazmıştı: "Sizi çok özledim."
- Burada iki noktadan sonra gelen ifade, bir kişinin mektubunda yazdığı doğrudan bir sözdür (yazılı alıntı). Bu nedenle büyük harfle başlamıştır.
- C) Levhada şu yazıyordu: "Giriş Ücretsizdir."
- Burada iki noktadan sonra gelen ifade, bir levhada yazan bilgidir. "Giriş Ücretsizdir" ifadesi, bağımsız bir cümle niteliğinde bir açıklamadır. Bu bir kişinin doğrudan sözü veya yazısı olmaktan ziyade, bir durumu açıklayan veya bilgi veren bir cümledir. Bu nedenle büyük harfle başlamıştır.
- D) Talimatta belirtildi: "Tüm personel tatil günlerinde çalışacak."
- Burada iki noktadan sonra gelen ifade, bir talimatta belirtilen doğrudan bir hükümdür (kurumsal alıntı). Bu nedenle büyük harfle başlamıştır.
A, B ve D seçeneklerinde iki noktadan sonra gelen ifadeler, bir kişinin veya kurumun doğrudan sözünü, yazısını veya talimatını aktaran "alıntı cümleler" niteliğindedir. Yani büyük harfle başlama gerekçesi doğrudan aktarma (alıntı) yapılmasıdır.
C seçeneğinde ise "Giriş Ücretsizdir" ifadesi, bir levhada yazan ve bir durumu açıklayan, bağımsız bir "açıklayıcı cümle" niteliğindedir. Her ne kadar tırnak içinde verilmiş olsa da, bir kişinin doğrudan sözü veya yazısı olmaktan çok, genel bir bilgi veya kuralı açıklayan bir cümledir. Bu nedenle büyük harfle başlama gerekçesi diğerlerinden farklıdır.
Cevap C seçeneğidir.
