Bir nöronda aksiyon potansiyeli oluşumu sırasında membran potansiyelindeki değişimlerle ilgili:
-60 mV: Eşik değeri
+40 mV: Maksimum depolarizasyon
-90 mV: Hiperpolarizasyon
-70 mV: Dinlenim potansiyeli
Yukarıdaki değerler dikkate alındığında impuls iletimi sırasındaki değişim hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) -70 mV → -60 mV → +40 mV → -90 mV → -70 mV
B) -70 mV → +40 mV → -60 mV → -90 mV → -70 mV
C) -70 mV → -90 mV → -60 mV → +40 mV → -70 mV
D) -70 mV → -60 mV → -90 mV → +40 mV → -70 mV
Sevgili öğrenciler, bir nöronda impuls iletimi sırasında meydana gelen membran potansiyeli değişimlerini adım adım inceleyelim. Bu süreç, sinir hücrelerinin bilgi iletme şeklinin temelini oluşturur.
- Dinlenim Potansiyeli (-70 mV): Bir nöron uyarı almadığı zaman, hücre zarının iç kısmı dış kısmına göre daha negatiftir. Bu duruma dinlenim potansiyeli denir ve soruda bu değer -70 mV olarak verilmiştir. Bu durum, sodyum-potasyum pompası ve iyon kanallarının dengeli çalışmasıyla sürdürülür.
- Eşik Değeri (-60 mV): Nöron yeterli şiddette bir uyarı aldığında, membran potansiyeli dinlenim durumundan daha pozitif hale gelmeye başlar (depolarizasyon). Eğer bu depolarizasyon belirli bir kritik değere ulaşırsa, yani eşik değerine gelirse, aksiyon potansiyeli tetiklenir. Soruda eşik değeri -60 mV olarak belirtilmiştir. Eşik değerine ulaşıldığında, voltaj kapılı sodyum kanalları hızla açılır.
- Maksimum Depolarizasyon (+40 mV): Eşik değeri aşıldığında, çok sayıda voltaj kapılı sodyum kanalı açılır ve sodyum iyonları ($Na^+$) hücre içine akın eder. Bu durum, hücre zarının iç kısmının hızla pozitifleşmesine neden olur. Membran potansiyeli +40 mV gibi pozitif bir değere ulaşır. Bu, aksiyon potansiyelinin zirve noktasıdır.
- Repolarizasyon ve Hiperpolarizasyon (-90 mV): Maksimum depolarizasyon noktasına ulaşıldığında, sodyum kanalları kapanır ve voltaj kapılı potasyum kanalları açılır. Potasyum iyonları ($K^+$) hücre dışına çıkarak membran potansiyelinin tekrar negatifleşmesini sağlar (repolarizasyon). Potasyum kanalları sodyum kanallarına göre daha yavaş kapandığı için, membran potansiyeli dinlenim potansiyelinden daha negatif bir seviyeye düşer. Bu duruma hiperpolarizasyon denir ve soruda bu değer -90 mV olarak verilmiştir.
- Dinlenim Potansiyeline Dönüş (-70 mV): Hiperpolarizasyon evresinden sonra, potasyum kanalları tamamen kapanır ve sodyum-potasyum pompası ile iyonların difüzyonu sayesinde membran potansiyeli yavaşça tekrar dinlenim potansiyeli olan -70 mV değerine geri döner. Nöron artık yeni bir uyarı almaya hazırdır.
Bu sıralamayı takip ettiğimizde, membran potansiyelindeki değişim şu şekilde gerçekleşir:
-70 mV (Dinlenim) → -60 mV (Eşik) → +40 mV (Maksimum Depolarizasyon) → -90 mV (Hiperpolarizasyon) → -70 mV (Dinlenime Dönüş)
Bu sıralama A seçeneğinde doğru bir şekilde verilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
