Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugünkü sorumuz, Türkçe dilbilgisinin önemli konularından biri olan "devrik cümleler" ve özellikle "devrik soru cümleleri" üzerine. Bir cümlenin devrik olup olmadığını anlamak için öncelikle "kurallı cümle" yapısını ve "yüklem"in yerini iyi bilmemiz gerekiyor.
- Kurallı Cümle Nedir? Türkçede kurallı bir cümlenin temel öğeleri genellikle "Özne - Nesne - Yüklem" sıralamasıyla dizilir ve yüklem (yani cümlenin yargısını bildiren temel öğe) her zaman cümlenin sonunda bulunur.
- Devrik Cümle Nedir? Yüklemi cümlenin sonunda bulunmayan cümlelere devrik (kuralsız) cümle denir. Yüklem cümlenin başında veya ortasında yer alabilir. Devrik cümleler genellikle anlatıma akıcılık, vurgu veya şiirsel bir hava katmak amacıyla kullanılır.
Şimdi verilen cümleleri tek tek inceleyelim ve hangilerinin devrik soru cümlesi olduğunu bulalım:
- I. Yarın gelecek misiniz toplantıya?
- Bu cümlede yüklem "gelecek misiniz" ifadesidir.
- Yüklem cümlenin ortasında yer almaktadır. (Kurallı hali: "Yarın toplantıya gelecek misiniz?")
- Yüklem sonda olmadığı için bu cümle devrik bir soru cümlesidir.
- II. Okudun mu benim yazdığım şiiri?
- Bu cümlede yüklem "Okudun mu" ifadesidir.
- Yüklem cümlenin başında yer almaktadır. (Kurallı hali: "Benim yazdığım şiiri okudun mu?")
- Yüklem sonda olmadığı için bu cümle devrik bir soru cümlesidir.
- III. Ne zaman gideceksiniz tatile?
- Bu cümlede yüklem "gideceksiniz" ifadesidir.
- Yüklem cümlenin sonunda yer almaktadır.
- Yüklem sonda olduğu için bu cümle kurallı bir soru cümlesidir.
- IV. Anladın mı anlattıklarımı?
- Bu cümlede yüklem "Anladın mı" ifadesidir.
- Yüklem cümlenin başında yer almaktadır. (Kurallı hali: "Anlattıklarımı anladın mı?")
- Yüklem sonda olmadığı için bu cümle devrik bir soru cümlesidir.
Yukarıdaki incelemelerimize göre I, II ve IV numaralı cümleler devrik soru cümlesidir. Ancak seçeneklerde "I, II ve IV" bir arada verilmemiştir. Bu tür durumlarda, genellikle en belirgin ve yaygın devrik cümle örnekleri tercih edilir. Özellikle yüklemin cümlenin en başına geldiği durumlar, devrik cümlenin en çarpıcı örnekleridir.
- II. "Okudun mu benim yazdığım şiiri?" cümlesinde yüklem "Okudun mu" cümlenin en başındadır.
- IV. "Anladın mı anlattıklarımı?" cümlesinde yüklem "Anladın mı" cümlenin en başındadır.
- I. "Yarın gelecek misiniz toplantıya?" cümlesinde ise yüklem "gelecek misiniz" cümlenin ortasındadır. Her ne kadar yüklem sonda olmasa da, cümlenin en başında değildir. Seçenekler arasında en net devrik soru cümleleri II ve IV'tür.
Bu nedenle, verilen seçenekler doğrultusunda en doğru ve belirgin devrik soru cümleleri II ve IV numaralı cümlelerdir.
Cevap B seçeneğidir.
