Gözlem yoluyla öğrenmede, modelin özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Modelin statüsü yüksekse taklit edilme olasılığı artar
B) Model ile gözlemci arasında benzerlik fazlaysa taklit edilme olasılığı artar
C) Modelin davranışları karmaşıksa taklit edilme olasılığı artar
D) Modelin çekiciliği yüksekse taklit edilme olasılığı artar
E) Modelin davranışları gözlemlenebilirse taklit edilme olasılığı artar
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu sorumuz, sosyal öğrenme kuramının önemli bir parçası olan gözlem yoluyla öğrenme (taklit etme) sürecinde, modelin hangi özelliklerinin taklit edilme olasılığını etkilediği üzerine odaklanıyor. Albert Bandura'nın sosyal öğrenme teorisine göre, insanlar başkalarını (modelleri) gözlemleyerek ve onların davranışlarını taklit ederek öğrenirler. Ancak her davranış her zaman taklit edilmez. Modelin bazı özellikleri, taklit edilme olasılığını artırır veya azaltır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Modelin statüsü yüksekse taklit edilme olasılığı artar: Bu ifade doğrudur. İnsanlar genellikle yüksek statüye sahip (ünlü, başarılı, güçlü, uzman) kişileri daha fazla taklit etme eğilimindedirler. Çünkü bu kişilerin davranışlarının olumlu sonuçlar getireceğine inanılır.
- B) Model ile gözlemci arasında benzerlik fazlaysa taklit edilme olasılığı artar: Bu ifade de doğrudur. Gözlemciler, kendilerine benzeyen (yaş, cinsiyet, ilgi alanları, etnik köken vb. açısından) modelleri daha kolay benimser ve taklit ederler. "Eğer o yapabiliyorsa, ben de yapabilirim" düşüncesi etkili olur.
- C) Modelin davranışları karmaşıksa taklit edilme olasılığı artar: Bu ifade yanlıştır. Tam tersine, modelin davranışları ne kadar karmaşık olursa, gözlemcinin o davranışı anlaması, hatırlaması ve doğru bir şekilde yeniden üretmesi o kadar zorlaşır. Basit, net ve anlaşılır davranışlar taklit edilmeye daha müsaittir. Karmaşık davranışlar taklit edilme olasılığını azaltır.
- D) Modelin çekiciliği yüksekse taklit edilme olasılığı artar: Bu ifade doğrudur. Fiziksel olarak veya sosyal olarak çekici, karizmatik modeller, gözlemcilerin dikkatini daha çok çeker ve onların davranışlarını taklit etme isteğini artırır.
- E) Modelin davranışları gözlemlenebilirse taklit edilme olasılığı artar: Bu ifade kesinlikle doğrudur. Gözlem yoluyla öğrenmenin temel şartı, davranışın gözlemlenebilir olmasıdır. Eğer bir davranış gözlemlenemiyorsa, taklit edilmesi de mümkün değildir. Davranışın açıkça ve net bir şekilde görülebilmesi, taklit için olmazsa olmaz bir koşuldur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, modelin davranışlarının karmaşık olmasının taklit edilme olasılığını artırdığını söyleyen C seçeneği yanlıştır.
Cevap C seçeneğidir.
