8. "Eski, ahşap bir köprü nehrin üzerinde duruyordu. Bu köprü yıllardır ayakta kalmayı başarmıştı."
Bu parçada geçen niteleme sıfatları için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) İkisi de renk bildirmektedir
B) İkisi de sayı bildirmektedir
C) İkisi de varlıkların durumunu bildirmektedir
D) İkisi de işaret bildirmektedir
Sevgili öğrenciler, bu soruda niteleme sıfatlarını bulup onların ne tür bir anlam taşıdığını belirlememiz isteniyor. Adım adım ilerleyelim:
- Öncelikle, niteleme sıfatının ne olduğunu hatırlayalım. Niteleme sıfatları, varlıkların (isimlerin) rengini, durumunu, biçimini, özelliğini belirten sıfatlardır. İsme sorulan "nasıl?" sorusuna cevap verirler.
- Şimdi verilen cümleyi inceleyelim: "Eski, ahşap bir köprü nehrin üzerinde duruyordu. Bu köprü yıllardır ayakta kalmayı başarmıştı."
- Cümledeki isimleri ve onlara sorabileceğimiz "nasıl?" sorusunu bulalım:
- "köprü" ismi için soralım: "Nasıl köprü?" Cevaplar: "Eski köprü", "Ahşap köprü".
- Burada "eski" ve "ahşap" kelimeleri "köprü" isminin özelliklerini, durumunu bildiren niteleme sıfatlarıdır.
- İkinci cümlede geçen "Bu köprü" ifadesindeki "bu" kelimesi ise bir işaret sıfatıdır, niteleme sıfatı değildir.
- Şimdi bulduğumuz niteleme sıfatlarını (eski ve ahşap) inceleyelim:
- "Eski" kelimesi, köprünün zaman içindeki durumunu, yaşını belirtir.
- "Ahşap" kelimesi ise köprünün yapıldığı malzemeyi, yani bir özelliğini veya durumunu belirtir.
- Her iki sıfat da "köprü" varlığının bir özelliğini, bir durumunu anlatmaktadır.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) İkisi de renk bildirmektedir: "Eski" ve "ahşap" kelimeleri renk belirtmez. Bu seçenek yanlıştır.
- B) İkisi de sayı bildirmektedir: "Eski" ve "ahşap" kelimeleri sayı belirtmez. Bu seçenek yanlıştır.
- C) İkisi de varlıkların durumunu bildirmektedir: "Eski" köprünün yaşını/halini, "ahşap" ise köprünün yapıldığı maddeyi/özelliğini, yani her ikisi de köprünün bir durumunu veya niteliğini bildirmektedir. Bu seçenek doğrudur.
- D) İkisi de işaret bildirmektedir: "Eski" ve "ahşap" kelimeleri işaret sıfatı değildir. İşaret sıfatları "bu, şu, o" gibi kelimelerdir. Bu seçenek yanlıştır.
Bu analiz sonucunda, "eski" ve "ahşap" niteleme sıfatlarının her ikisinin de varlığın (köprünün) durumunu bildirdiğini görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
