Aşağıdaki cümlelerden hangisinde birden fazla öge eksikliği vardır?
A) Bahçede çiçek ekti ve suladı.
B) Ödevini yaptı ve kontrol etti.
C) Masayı temizledi ve topladı.
D) Arkadaşını aradı ve buluştu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki öge eksikliklerini bularak birden fazla öge eksikliği olan seçeneği tespit etmemiz isteniyor. Öge eksikliği, genellikle sıralı veya bağlı cümlelerde, ortak kullanılması gereken bir ögenin cümlelerden birinde bulunmaması durumudur. Şimdi her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:
- A) Bahçede çiçek ekti ve suladı.
- Birinci yargı: "Bahçede çiçek ekti."
- Kim ekti? (O) - Gizli Özne
- Nerede ekti? Bahçede - Yer Tamlayıcısı
- Ne ekti? çiçek - Nesne
- İkinci yargı: "suladı."
- Kim suladı? (O) - Gizli Özne (Ortak)
- Neyi suladı? (çiçeği/çiçekleri) - Bu kısım eksik. Burada bir nesne eksikliği var.
- Nerede suladı? (Bahçede) - Bu kısım da eksik. Burada bir yer tamlayıcısı eksikliği var.
- Bu cümlede hem nesne hem de yer tamlayıcısı eksikliği olmak üzere iki farklı öge eksikliği bulunmaktadır.
- B) Ödevini yaptı ve kontrol etti.
- Birinci yargı: "Ödevini yaptı."
- Kim yaptı? (O) - Gizli Özne
- Neyi yaptı? Ödevini - Nesne
- İkinci yargı: "kontrol etti."
- Kim kontrol etti? (O) - Gizli Özne (Ortak)
- Neyi kontrol etti? (Ödevini) - Nesne (Ortak, doğru kullanılmış)
- Bu cümlede herhangi bir öge eksikliği bulunmamaktadır. "Ödevini" nesnesi her iki fiil için de geçerlidir.
- C) Masayı temizledi ve topladı.
- Birinci yargı: "Masayı temizledi."
- Kim temizledi? (O) - Gizli Özne
- Neyi temizledi? Masayı - Nesne
- İkinci yargı: "topladı."
- Kim topladı? (O) - Gizli Özne (Ortak)
- Neyi topladı? (Masayı) - Nesne (Ortak, doğru kullanılmış)
- Bu cümlede herhangi bir öge eksikliği bulunmamaktadır. "Masayı" nesnesi her iki fiil için de geçerlidir.
- D) Arkadaşını aradı ve buluştu.
- Birinci yargı: "Arkadaşını aradı."
- Kim aradı? (O) - Gizli Özne
- Kimi aradı? Arkadaşını - Nesne
- İkinci yargı: "buluştu."
- Kim buluştu? (O) - Gizli Özne (Ortak)
- Kiminle buluştu? (Arkadaşıyla) - Bu kısım eksik. Burada bir edat tümleci eksikliği var.
- Bu cümlede sadece bir tane öge eksikliği (edat tümleci eksikliği) bulunmaktadır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, A seçeneğinde hem nesne hem de yer tamlayıcısı olmak üzere birden fazla öge eksikliği olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
