Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerin ögelerini doğru bir şekilde ayırmayı ve özellikle "zarf tümleci"nin ne olduğunu anlamayı hedefliyoruz. Zarf tümleci, fiilin veya fiilimsilerin anlamını zaman, durum, miktar, yer-yön, sebep gibi çeşitli açılardan tamamlayan ögedir. Fiile sorulan "nasıl?", "ne zaman?", "ne kadar?", "niçin?", "nereye?" (ek almadan) gibi sorularla bulunur.
- A) Yavaşça yürüdü.
- Bu cümlede yüklem "yürüdü" fiilidir.
- Fiile "Nasıl yürüdü?" sorusunu sorduğumuzda "Yavaşça" cevabını alırız.
- "Yavaşça" kelimesi, fiilin nasıl yapıldığını bildirdiği için zarf tümlecidir.
- B) Dün geldi.
- Bu cümlede yüklem "geldi" fiilidir.
- Fiile "Ne zaman geldi?" sorusunu sorduğumuzda "Dün" cevabını alırız.
- "Dün" kelimesi, fiilin ne zaman gerçekleştiğini bildirdiği için zarf tümlecidir.
- C) Evde oturuyor.
- Bu cümlede yüklem "oturuyor" fiilidir.
- Fiile "Nerede oturuyor?" sorusunu sorduğumuzda "Evde" cevabını alırız.
- "Nerede?" sorusu, fiilin gerçekleştiği yeri bildiren ve "-de" hal ekini alan kelimeleri buldurur. Bu ögeye "yer tamlayıcısı" (dolaylı tümleç) denir, zarf tümleci değildir. Zarf tümleci olan yer-yön sözcükleri (içeri, dışarı, yukarı, aşağı vb.) ek almazlar.
- D) Kitabı aldı.
- Bu cümlede yüklem "aldı" fiilidir.
- Fiile "Neyi aldı?" sorusunu sorduğumuzda "Kitabı" cevabını alırız.
- "Kitabı" kelimesi, fiilden etkilenen varlığı bildirdiği ve belirtme hal eki (-ı) aldığı için "belirtili nesne"dir. Bu cümlede zarf tümleci bulunmamaktadır.
- E) Çok güzel konuştu.
- Bu cümlede yüklem "konuştu" fiilidir.
- Fiile "Nasıl konuştu?" sorusunu sorduğumuzda "Güzel" cevabını alırız. "Güzel" kelimesi zarf tümlecidir.
- Ayrıca "Ne kadar güzel konuştu?" sorusunu sorduğumuzda "Çok" cevabını alırız. "Çok" kelimesi de zarfı (güzel) miktar yönünden belirttiği için zarf tümleci görevi üstlenir. Dolayısıyla bu cümlede zarf tümleci vardır.
Yukarıdaki analizlere göre, zarf tümleci bulunmayan cümle D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
